doległość między miastami

wprowadź kody pocztowe miejscowości aby sprawdzić odległości między nimi

Z: pierwszy kod pocztowy: Biała Podlaska
DO: drugi kod pocztowy: Szczawno-Zdrój

Odległość w linii prostej: 494,2 km

Długość trasy: 0 km

Informacje o wybranych miejscach:

Biała Podlaska (21-500)

Biała Podlaska – miasto na prawach powiatu na wschodzie Polski, w województwie lubelskim, siedziba powiatu bialskiego i gminy Biała Podlaska. Drugie co do wielkości miasto we współczesnej Polsce na ziemiach, które w okresie od 1569 do 1795 w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów wchodziły w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Położenie

W podziale fizycznogeograficznym Biała Podlaska znajduje się na pograniczu Niziny Południowopodlaskiej i Polesia Zachodniego. Granica tych makroregionów biegnie po lewej stronie Krzny, wzdłuż łagodnej krawędzi wysoczyzny Równiny Łukowskiej, gdzie lokowano ośrodek miejski. Południowe części miasta wraz z doliną Krzny leżą w Zaklęsłości Łomaskiej.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 49,4 km² i jest największa spośród miast Podlasia Południowego.

Przez miasto przepływa kilka rzek, z których największą jest Krzna – lewy dopływ Bugu; pozostałe to Klukówka i Rudka.

W latach 1919–1939 należało administracyjnie do województwa lubelskiego. W latach 1946-1975 także do województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 stolica województwa bialskopodlaskiego.

Nazwa miasta (toponimia)

Dawniej miasto miało nazwę Biała Radziwiłłowska lub Biała Książęca (po łacinie Alba Ducalis). Na starorosyjskich mapach w Moskiewskim Muzeum figuruje pod nazwą Biały.

Środowisko naturalne Przyroda

Głównym typem zieleni są tereny parkowe reprezentowane przez położony w centrum miasta i pełniący funkcję parku miejskiego Park Radziwiłłowski oraz leżący w południowej części miasta park „Zofilas” (właściwie „Zofii las”) znajdujący się między ulicami Parkową a Sidorską koło Publicznego Gimnazjum nr 4, a także tereny leśne – Las Markowszczyzna. Dodatkowo w obrębie rzeki Krzny rozmieszczone są kompleksy ogrodów działkowych. Na terenie miasta znajdują się pomniki przyrody.

Klimat

Biała Podlaska znajduje się w obrębie klimatu przejściowego umiarkowanego. Średnia roczna temperatura wynosi około 7 °C, przy średniej stycznia -3,8 °C oraz lipca 19 °C. Ponadto klimat miasta i okolic charakteryzuje się najwyższą ilością dni upalnych w Polsce.

Demografia

Pod względem liczby ludności Biała Podlaska w województwie lubelskim zajmuje 4. lokatę (po Lublinie, Chełmie i Zamościu). Pod względem powierzchni zajmuje 2. pozycję w województwie.

Wykres liczby ludności miasta Białej Podlaskiej na przestrzeni ostatnich 170 lat:

Największą populację Biała Podlaska odnotowała w 2001 – wg danych GUS 59 325 mieszkańców.

Historia

W dokumentach historycznych po raz pierwszy Biała Podlaska pojawiła się w 1345. Jej pierwszymi właścicielami byli Iliniczowie, za założyciela uchodzi Piotr Janowicz przydomek „Biały” – wojewoda trocki, hetman Wielkiego Księstwa Litewskiego. W tym okresie Biała znajdowała się w województwie brzeskim w Wielkim Księstwie Litewskim. W XVI w. przez blisko 40 lat wcześniejszy kościół został zamieniony przez braci polskich na zbór ariański.

W II połowie XVI w. miasto przeszło we władanie rodu Radziwiłłów, miało to miejsce w 1569 na podstawie zapisu w księgach ziemskich. Okres ten, trwający dwa i pół wieku, przyniósł rozkwit i przyczynił się do szybkiego rozwoju miasta, przez długi czas zwanego Białą Książęcą lub Białą Radziwiłłowską. W 1622 Aleksander Ludwik Radziwiłł zbudował fortecę i zamek. Z fundacji Krzysztofa Ciborowicza Wilskiego założono w 1628 Akademię Bialską, która od 1633 istniała jako filia Akademii Krakowskiej (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Ignacego Kraszewskiego).

W latach 1655-1660 miasto zostało znacznie zniszczone przez Szwedów, wojska Rakoczego i kozaków Chowańskiego. Jednak za sprawą Michała Radziwiłła i jego żony Katarzyny z Sobieskich szybko podniosło się z upadku. W 1670 Michał Kazimierz Radziwiłł nadał miastu prawo magdeburskie oraz herb – widnieje na nim chrzestny patron księcia, Michał Archanioł stojący na smoku.

W XVII w. miasto znane z produkcji sukna i fajansów, później także z przeróbki drewna.

W 1720 Anna z Sanguszków Radziwiłłowa rozpoczyna budowę wieży i bramy wjazdowej (obecnie są to najciekawsze resztki zamku). Miasto i zespół pałacowy w XVIII w. wielokrotnie niszczone (między innymi w czasie wspomnianych już wojen szwedzkich czy w okresie prześladowań Unitów Podlaskich pod koniec XIX w.) i odbudowywane. Ostatni spadkobierca Dominik Radziwiłł, pułkownik wojska polskiego, umiera we Francji 11 listopada 1813. Pałac jako ruinę rozebrano w 1883.

W Białej Podlaskiej uczęszczał do męskiego gimnazjum pisarz Józef Ignacy Kraszewski. Zostało ono nazwane jego imieniem.

Kolejny szybki rozwój miasta miał miejsce w okresie międzywojennym, powstała wówczas fabryka Raabego, elektrownia miejska, a w latach 1923‒1939 istniała Podlaska Wytwórnia Samolotów (PWS). Produkowała ona samoloty wojskowe zarówno licencyjne (Potez XXV) jak i własnej konstrukcji (myśliwiec PWS-1, samolot szkolny PWS-26, szkolno-rozpoznawczy RWD-8). Majątek Podlaskiej Wytwórni Samolotów został rozgrabiony przez okupantów radzieckich po 17 września 1939.

W 1944 Biała Podlaska została zdobyta przez Armię Czerwoną i przez współdziałających z nią żołnierzy Armii Krajowej.

W 1975 Biała Podlaska została stolicą województwa, co przyczyniło się do dwukrotnego zwiększenia liczby jej mieszkańców w ciągu 20 lat. Po reformie administracyjnej w 1999 ma status miasta na prawach powiatu.

Przynależność państwowa

Od uzyskania praw miejskich Biała Podlaska znajdowała się pod panowaniem następujących państw:

  • 1525‒1569 – Wielkie Księstwo Litewskie (w unii personalnej z Koroną Królestwa Polskiego)
  • 1569‒1795 – Rzeczpospolita Obojga Narodów, Wielkie Księstwo Litewskie
  • 1795‒1804 – Imperium Habsburgów
  • 1804‒1809 – Cesarstwo Austrii
  • 1809‒1815 – Księstwo Warszawskie (protektorat Cesarstwa Francuskiego)
  • 1815‒1831 – Imperium Rosyjskie, Królestwo Polskie
  • 1831‒1918 – Imperium Rosyjskie, Królestwo Polskie
  • 1918‒1919 – Republika Polska
  • 1919‒1939 – Rzeczpospolita Polska
  • 1939‒1945 – Rzesza Wielkoniemiecka, Generalne Gubernatorstwo (okupacja)
  • 1945‒1952 – Rzeczpospolita Polska
  • 1952‒1989 – Polska Rzeczpospolita Ludowa
  • od 1989 – Rzeczpospolita Polska
Herb Białej Podlaskiej

Herb miasta przedstawia postać Michała Anioła, stojącego na smoku, trzymającego w prawej ręce miecz, natomiast w lewej wagę. Święty Michał Anioł jest w kolorze białym w aureoli i zbroi z żółtym mieczem i wagą.

Zabytki
  • zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów z XVII w.
  • eklektyczne kamieniczki z końca XIX i początku XX w. przy Placu Wolności i innych uliczkach w centrum
  • kościół pw. św. Anny z 1572, dawny zbór ariański
  • późnobarokowy pobazyliański kościół pw. Narodzenia NMP z poł. XVIII w., dawne miejsce przechowywania relikwii św. Jozafata Kuncewicza
  • Zakon Braci Mniejszych Kapucynów, dawny klasztor reformatów z II poł. XVII w.
  • Akademia Bialska założona w 1628 jako filia Akademii Krakowskiej – obecnie budynek I LO im. J.I. Kraszewskiego
  • pomnik Józefa Ignacego Kraszewskiego z 1928
  • zbiory Muzeum Południowego Podlasia, w wieży bramnej zamku
  • drewniane wille przy ul. Narutowicza, Kolejowej, Zielonej
  • synagogi – wybudowane w XIX i XX w. (nieistniejące)
  • cmentarz żydowski – założony w XVIII w.
  • budynek dworca kolejowego z lat 20. XX w.
  • cmentarz austriacki z czasów pierwszej wojny światowej przy ul. Spacerowej
  • pomnik 34 Pułku Piechoty przy ul. Warszawskiej
  • cmentarz parafialny z kaplicą św. Rocha
  • cmentarz prawosławny przy ul. Terebelskiej
  • cmentarz jeńców włoskich
  • cmentarz jeńców radzieckich
Gospodarka Charakterystyka Gospodarki

Przemysł włókienniczy reprezentowały niegdyś zakłady Biawena, istniejące w latach 1967‒1970.

W końcu grudnia 2009 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Białej Podlaskiej obejmowała ok. 3,7 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 15,6% do aktywnych zawodowo.

W okresie międzywojennym, w Białej Podlaskiej istniał zakład chemiczny znany na całą Polskę. Produkowano w nim mydła, pudry i pomady.

Po wojnie powstały tu m.in. zakłady Techma-Robot, zajmujące się produkcją specjalistycznych maszyn i urządzeń dla różnych branż przemysłu w kraju i za granicą (obecnie w upadłości). Od 1996 działa w Białej Podlaskiej z powodzeniem firma AluTeam Polska sp. z o.o. zajmująca się produkcją skrzyń ładunkowych do zabudowy na podwoziach samochodowych, eksportująca swoje wyroby głównie na rynki UE. W mieście funkcjonuje też szyjąca odzież firma Bialcon.

Organizowane są tu Nadbużańskie Targi Rolno-Przemysłowe i Targi Pogranicza Wschód-Zachód.

W 2005 został utworzona specjalna tzw. Bialska Strefa Aktywności Gospodarczej – wydzielona przemysłowo-handlowa dzielnica miasta.

Gospodarka komunalna

Na terenie miasta działa ciepłownia PEC znajdująca się przy ul. Orzechowej.

Przedsiębiorstwo wielobranżowe „Komunalnik” oferuje usługi komunalne, pogrzebowe, dystrybucję gazu, oczyszczanie miasta i porządkowanie grobów.

Hotele
  • Hotel Skala – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Delfin – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Capitol – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Rota – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Skala – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Osjann – 3-gwiazdkowy
  • Hotel Dukat – 2-gwiazdkowy
  • Hotel Mixbud
  • Hotel Złota Rybka
  • Hotel As
  • Hotel Leon
  • Hotel Merkury
Handel

W Białej Podlaskiej znajduje się kilka centrów handlowych, planowana jest również budowa kolejnej dużej galerii handlowej przy ulicy Łomaskiej na terenie byłych fabryk mebli:

  • C.H. Rywal (największe w mieście)
  • C.H. Epi
  • C.H. SAS
  • C.H. Atrium
  • C.H. Dropp
  • Dom Handlowy Sawko
Komunikacja

Miasto jest znaczącym węzłem komunikacyjnym, gdzie krzyżuje się jedna droga krajowa, dwie wojewódzkie oraz 1 linia kolejowa. W planach jest budowa autostrady A2, która ma przebiegać kilka kilometrów na północ od miasta.

Komunikacja miejska

Biała Podlaska dysponuje własną komunikacją autobusową (od 1978). Organizatorem komunikacji jest (od 1 stycznia 2008) Zarząd Komunikacji Miejskiej, na którego zlecenie autobusy Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego obsługują 8 linii stałych, oznaczonych literami od „A” do „H” (częstotliwość ok. 30 min) i jedną cmentarną linię weekendową („T”). Ponadto przewozy wykonuje prywatny przewoźnik PKM Wiczuk: obsługuje jedną linię zwykłą (linia „I”, dawniej „100”) oraz jedną cmentarną linię weekendową („P”) – obie autobusami hybrydowymi (Mercedes O520 „Cito”). Na podstawie porozumienia międzygminnego autobusy MZK wykonują kursy wariantowe poza granice administracyjne miasta.

Komunikacja dalekobieżna

Dworzec autobusowy znajduje się w centrum, na pl. Wojska Polskiego (obecnie w gestii przez prywatnej firmy Garden Service). Po upadku PKS Biała Podlaska w 2011 r. połączenia przejęły lokalne i ościenne firmy przewozowe. Duże znaczenie mają również prywatne mikrobusy, zapewniające szybkie połączenia z Warszawą, Lublinem, Terespolem, Parczewem, Białymstokiem, Konstantynowem i Janowem Podlaskim.

Transport drogowy

Lista dróg przechodzących przez miasto:

  • 2E30 (obwodnica) Terespol – Biała Podlaska – Warszawa – Poznań – Świecko
  • 812 Biała Podlaska – Wisznice – Chełm – Krasnystaw
  • 811 Biała Podlaska – Konstantynów – Sarnaki.
Transport kolejowy

Linie kolejowe:

  • 2 stanowiąca fragment magistrali kolejowej E20, Biała Podlaska – dworzec kolejowy.

Ok. 30 km za miastem w Małaszewiczach znajduje się jeden z największych w Polsce i Europie tzw. „suchy” port przeładunkowy PKP o znaczeniu międzynarodowym. Realizuje się tutaj przeładunek towarów z taboru szerokotorowego (1520 mm) na tabor normalnotorowy (1435 mm). W skład portu wchodzą terminale: Raniewo, Podsędków, Wólka, Kowalewo, Zaborze, stacja rozrządowa Małaszewicze Południowe, stacja manewrowa Bór, stacja towarowa Kobylany, ponadto WOC, GASPOL i Naftobaza. W pobliżu znajdują się przystanki osobowe: Dobrynka, Małaszewicze i Kobylany oraz stacja Chotyłów.

Do 1972 r. istniała wąskotorowa Bialska Kolej Dojazdowa zbudowana w 1917 r.: Biała Podlaska – Roskosz – Konstantynów / Rokitno – Cieleśnica / Janów Podlaski.

Transport lotniczy

W mieście znajduje się lotnisko, niegdyś używane do celów wojskowych. Planowane jest powstanie tu lotniska obsługującego przewozy towarowe; od dnia 9 maja 2011 r. „Biała Airport” figuruje w ewidencji Urzędu Lotnictwa Cywilnego jako lądowisko z drogą startową o nawierzchni sztucznej przystosowane do startów i lądowań statków powietrznych o dopuszczalnej masie startowej MTOW do 6818 kg. Lądowiskiem zarządza Cargo Hub Warszawa – Biała Sp. z o.o. w Warszawie.

W 2013 przy ul. Terebelskiej oddano do użytku sanitarne, śmigłowcowe lądowisko Biała Podlaska-Szpital.

Transport wodny

Przepływające przez miasto rzeki nie mają znaczenia komunikacyjnego.

Kultura Galerie
  • Galeria Podlaska – Bialskie Centrum Kultury
  • Galeria autorska Janusza Maksymiuka
Muzea
  • Muzeum Południowego Podlasia
    • Oddział Martyrologiczno-Historyczny
Kina
  • Novekino Merkury, 1 sala; 282 miejsca, Kino cyfrowe 3D.
  • Cinema 3D - 4-salowy multipleks w C.H. Rywal; kino cyfrowe 3D, oferujące rozdzielczość 4K
  • multipleks mający pojawić się w nowej galerii handlowej po jej otwarciu w 2015 roku
Teatr

Spektakle (a także występy kabaretów) wystawiane są m.in. na auli głównej Państwowej Szkoły Wyższej.

Ośrodki Kultury
  • Bialskie Centrum Kultury
  • Klub Kultury Scena,
  • Klub Kultury Piast,
  • Osiedlowy Klub Kultury Eureka,
Biblioteki
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Białej Podlaskiej z filiami:
    • Nr 1
    • Nr 3
    • Nr 6
  • Biblioteka Pedagogiczna w Białej Podlaskiej
Chóry
  • Chór dziecięco-młodzieżowy Parafii bł. Honorata Koźmińskiego w Białej Podlaskiej
  • Chór Parafii Chrystusa Miłosiernego Schola Cantorum Misericordis Christi (dyrygent Piotr Karwowski)
  • Chór Katolickiego Gimnazjum i Liceum im. Cypriana Norwida
  • Chór IV LO im. Stanisława Staszica
  • Chór Dziecięco-Młodzieżowy Parafii Prawosławnej św. Cyryla i Metodego w Białej Podlaskiej
Sztuka ludowa

W mieście działa wiele zespołów ludowych, kultywujących kulturę Podlasia. Należą do nich zespół chóralny, zespół taneczny i kapela ludowa. Biała Podlaska jest także znanym od XVII w. ośrodkiem garncarskim. Współcześnie pracujący Kazimierz i Ludwik Rogowscy słyną z wyrobu ceramiki siwej tzw. siwaków. W mieście podziwiać można również prace rzeźbiarza Tadeusza Niewiadomskiego. Działa też Fundacja Kreacja – Magia Rąk zajmująca się promocją rękodzieła w regionie.

Imprezy cykliczne
  • Dni Białej Podlaskiej
  • Pożegnanie wakacji
  • Podlasie Jazz Festival
  • Biała Blues Festival
  • Art Of Fun Festival
Media Telewizja
  • Biała Podlaska TV - kanał dostępny w ramach telewizji kablowej Vectra
  • pulsmiasta.tv - lokalna telewizja internetowa
  • Interwizja - telewizja internetowa
  • TVP Info Lublin - regionalny kanał Telewizji Polskiej z Lublina, dostępny w ramach telewizji kablowej Vectra oraz cyfrowej telewizji naziemnej
Radio
  • Radio Lublin 93,1 FM - lubelska rozgłośnia regionalna należąca do Polskiego Radia.
  • Katolickie Radio Podlasie 101,7 FM - podlaska regionalna stacja radiowa o charakterze religijnym nadająca z Siedlec.

W 2008 roku KRRiT ogłosiła konkurs na częstotliwość 99,2 MHz w Białej Podlaskiej. Miała zostać tu uruchomiona lokalna stacja radiowa dla mieszkańców Białej Podlaskiej i okolic. O częstotliwość ubiegały się takie stacje jak: Radio ESKA, RMF MAXXX, Radio Złote Przeboje swoją stację chciało też uruchomić Słowo Podlasia i "Radio Biper". Ostatecznie koncesję przydzielono Białoruskiemu Radiu Racja z Białegostoku, które swój program adresuje do ludności białoruskiej. Stacja ruszyła jesienią 2009.

Prasa
  • Dziennik Wschodni, oddział w Białej Podlaskiej (nakład 26 000)
  • Słowo Podlasia, Grupa Wydawnicza „Słowo” Sp. z o.o. (nakład 27 500)
  • Tygodnik Podlaski Wydawca: Apella (nakład 30 000)
  • Wspólnota Bialska (nakład nieznany)
  • Kurier Bialski (pojawiające się w okresach przedwyborczych bezpłatne czasopismo)
  • Affish - bezpłatny dwutygodnik ogłoszeniowy (nakład 30 000)
  • Ogłoszeniowa
  • Życie Bialskie
  • Biała Się Dzieje na papierze (miesięcznik od serwisu bialasiedzieje.pl, nakład 3000 egz.)
Internet
  • biala24.pl – codzienne informacje z miasta i okolic
  • BialaNonStop.pl - lokalny serwis informacyjny
  • slowopodlasia.pl - najstarszy istniejący portal informacyjny powiązany z tygodnikiem Słowo Podlasia
  • tygodnikpodlaski.pl - podlaski portal informacyjny powiązany z tygodnikiem Tygodnik Podlaski
  • radiobiper.info - miejski portal informacyjny
  • podlasie24.pl - podlaski portal informacyjny powiązany z Katolickim Radiem Podlasie
  • bialapodlaska.pl - internetowy serwis Urzędu Miasta Biała Podlaska
  • dziennikwschodni.pl - lubelski serwis informacyjny
  • bialapodlaska.naszemiasto.pl - część dużego portalu naszemiasto.pl zawierająca informacje z miasta
  • OgloszeniaBiala.pl - internetowy serwis ogłoszeniowy Białej Podlaskiej i okolic
  • pulsmiasta.tv - wiadomości z miasta i regionu
  • biala.podlaska.pl – katalog firm z Białej Podlaskiej, ogłoszenia lokalne
  • interwizja.edu.pl - informacje z miasta i regionu
  • bialasiedzieje.pl - serwis informacyjny poświęcony szczególnie kulturze, edukacji i sportowi
Filmy realizowane w Białej Podlaskiej
  • Smoleńsk – reż. Antoni Krauze; premiera planowana na 2014
  • To nie koniec świata (serial telewizyjny) – reż. Łukasz Jaworski; od 8 września 2013 na antenie telewizji Polsat
Edukacja

W Białej Podlaskiej działa 10 przedszkoli samorządowych (w tym jedno integracyjne), 8 szkół podstawowych (w tym jedna z oddziałami integracyjnymi), 8 gimnazjów (w tym jedno katolickie, jedno integracyjne i jedno specjalne).

Szkoły podstawowe
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. ks. Stanisława Brzóski
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bohaterskich Lotników Podlasia
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Kornela Makuszyńskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Kochanowskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Adama Mickiewicza
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa nr 9 im. Królowej Jadwigi
  • Społeczna Szkoła Podstawowa o Profilu Katolickim
  • Szkoła Podstawowa Specjalna
Gimnazja
  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika
  • Publiczne Gimnazjum nr 3 im. Emilii Plater
  • Publiczne Gimnazjum nr 4 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
  • Publiczne Gimnazjum nr 5 im. Adama Mickiewicza
  • Publiczne Gimnazjum nr 6 im. Jana Pawła II
  • Katolickie Gimnazjum im. Cypriana Kamila Norwida
  • Gimnazjum Rzemieślnicze
  • Gimnazjum Specjalne
Szkoły ponadgimnazjalne
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej, obejmujący:
    • I Liceum Profilowane
    • Technikum Nr 1
    • Technikum Uzupełniające nr 1
    • Technikum Uzupełniające nr 1 dla Dorosłych
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 1
    • Szkoła Policealna Zaoczna
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury, obejmujący:
    • II Liceum Profilowane
    • Technikum nr 2
    • Technikum Uzupełniające nr 2
    • Technikum Uzupełniające nr 2 dla Dorosłych
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2
    • Szkoła Policealna Zawodowa
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 3, obejmujący:
    • III Liceum Profilowane
    • Technikum nr 3
    • Technikum Uzupełniające nr 3
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 3
    • Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy
  • Zespół szkół zawodowych ZSZ Zasadniczej Szkoły Zawodowej im. K. K. Baczyńskiego
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Zespole Szkół Ogólnokształcących
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3
  • III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2
  • IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica
  • Akademickie Liceum Ogólnokształcące Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II
  • Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida
Szkoły wyższe
  • Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Filia w Białej Podlaskiej
  • Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej
  • Kolegium Licencjackie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Białej Podlaskiej
  • Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu, Wydział Transportu i Elektrotechniki
Życie religijne KatolicyzmKościół rzymskokatolicki

Na terenie miasta znajdują się dwa dekanaty kościoła rzymskokatolickiego:

  • dekanat Biała Podlaska - Północ
  • dekanat Biała Podlaska - Południe.

Parafie rzymskokatolickie na terenie miasta:

  • Parafia św. Anny w Białej Podlaskiej
  • Parafia bł. Honorata Koźmińskiego w Białej Podlaskiej
  • Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Białej Podlaskiej
  • Parafia Wniebowzięcia NMP w Białej Podlaskiej
  • Parafia Chrystusa Miłosiernego w Białej Podlaskiej
  • Parafia św. Michała Archanioła w Białej Podlaskiej
  • Parafia wojskowa Św. Kazimierza Królewicza w Białej Podlaskiej.

Kościoły rzymskokatolickie na terenie miasta:

  • Kościół Świętej Anny
  • Kościół Świętego Antoniego
  • Kościół Błogosławionego Honorata
  • Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny
  • Kościół Świętego Michała Archanioła
  • Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
  • Kościół Wojskowy Świętego Kazimierza Królewicza
  • Diecezjalne Sanktuarium Miłosierdzia Bożego.
PrawosławiePolski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego – siedziba parafii w dekanacie Biała Podlaska diecezji lubelsko-chełmskiej
  • Cerkiew św. Marka – siedziba parafii wojskowej (świątynia służy również powstałej w 2014 parafii cywilnej św. Męczennika Serafina (Ostroumowa))
ProtestantyzmKościół ewangelikalny
  • Kościół Chrystusowy – Kościół „Zbawienie w Jezusie”
Inne
  • Świadkowie Jehowy – Sala Królestwa, która służy 2 miejscowym zborom.
Administracja Urzędy i instytucjeUrzędy
  • Urząd Gminy Biała Podlaska
  • Starostwo Powiatowe
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Urząd Skarbowy
  • Urząd Kontroli Skarbowej
  • Urząd Stanu Cywilnego
  • Izba Celna
  • Urząd Celny
  • Delegatura Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego
  • Filia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego
  • Filia Wojewódzkiego Urzędu Pracy
  • Oddział Urzędu Statystycznego
Bezpieczeństwo i sądy
  • Sąd Rejonowy
  • Komornik Sądu Rejonowego
  • Prokuratura Rejonowa
  • Komenda Miejska Policji
  • Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej
  • Placówka Straży Granicznej
  • Straż Miejska
  • Zakład Karny
Podział administracyjnyDzielnice
  • Białka
  • Błonie
  • Kołychawa
  • Łuski
  • Pieńki
  • Serbinów
  • Sielczyk
  • Sidorki
  • Śródmieście
  • Wola
Osiedla
  • Bagonica (ul. Terebelska, za obwodnicą)
  • Kolonia Francuska (ul. Francuska i poboczne, tylko za obwodnicą)
  • os. Tysiąclecia (bloki BSM "Zgoda")
  • os. Biawena (bloki w pobliżu PSW i stacji kolejowej Biała Podlaska Rozrządowa)
  • os. Centrum (tylko bloki BSM "Zgoda")
  • os. Francuskie (między ul. Polną a ul. Żeromskiego, od al. JP II do ul. Podmiejskiej i ul. Madler)
  • os. Grzybowe (między ulicami: Lubelską, Graniczną, Jodłową, Świerkową i Sokulską)
  • os. Jagiellońskie (bloki BSM „Zgoda”, zalicza się do tego też tereny między szpitalem a obwodnicą do Janowskiej)
  • os. Kopernika (N-S: od ul. Warszawskiej do ul. Akademickiej, E-W: od ul. Artyleryjskiej po rubieże, na zachód od ul. Pokoju; zarówno bloki BSM „Zgoda”, jaki i niska zabudowa, z AWF-em)
  • os. Kosynierów (E-W: od ul. Polnej do ul. Północnej, N-S: od ul. Brzeskiej po rubieże, na wysokość ul. Madler)
  • Osiedle Młodych (bloki BSM „Zgoda”, WAM, ZGL)
  • os. Na Skarpie (szeregowce, bloki oraz niska zabudowa między ul. Łukaszyńską a skarpą nad Krzną)
  • os. Parkowe (bloki BSM „Zgoda” w pobliżu parku „Zofilas”)
  • os. Podmiejskie (bloki w pobliżu ulic Podmiejskiej, Janowskiej i obwodnicy)
  • os. Piastowskie (bloki BSM „Zgoda”, pomiędzy ulicami Warszawską, Spółdzielczą i Artyleryjską)
  • os. Pieńki (na zachód od ul. Jodłowej-Świerkowej)
  • os. Rataja (zwarto zabudowane szeregowce, N-S: od ul. Podmiejskiej do obwodnicy, W-E: od ul. Żeromskiego po wschodnią krawędź zabudowy)
  • os. Sitnickie (niska zabudowa pomiędzy ulicami Sworską, Glinki, Królowej Jadwigi, Radziwiłłowską a obwodnicą)
  • os. Glinki (niska zabudowa pomiędzy ulicami Sworską, Glinki, Akademicką a obwodnicą)
  • os. Sławacińskie (niska zabudowa pomiędzy ul. Warszawską, Parkiem Radziwiłłowskim, doliną Krzny do granicy miasta ze Starym Sławacinkiem)
  • os. Słoneczne Wzgórze (zwarta zabudowa osiedla domków jednorodzinnych, pomiędzy linią kolejową, ul. Daleką, doliną Krzny do granicy miasta z Porosiukami)
  • os. Wola (bloki, zwłaszcza kolejowe, oraz niska zabudowa, N-S: od ul. Sidorskiej do linii kolejowej, E-W: od al. J.P. II do ul. Łomaskiej)
  • os. Za Torami (zwarta zabudowa osiedla domków jednorodzinnych, pomiędzy linią kolejową, ul. Lubelską, ul. Żwirki i Wigury i terenami d. JW 5058)
  • os. Żwirki i Wigury (bardziej rozproszona niska zabudowa, pomiędzy ulicami Graniczną, Lubelską, Żwirki i Wigury i terenami d. JW 5058)
Struktura Urzędu Miasta

Prezydent miasta

  • Andrzej Czapski

I zastępca prezydenta

  • Waldemar Godlewski

II zastępca prezydenta

  • Adam Olesiejuk

Skarbnik miasta

  • Władysław Makarewicz

Sekretarz miasta

  • Andrzej Kucaba
Sport i rekreacja

Ze względu na znajdujący się w mieście Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego sport odgrywa ważną rolę w życiu miasta.

Sekcje i kluby
  • AZS AWF Biała Podlaska – piłka ręczna, koszykówka, lekkoatletyka, gimnastyka, pływanie, siatkówka, podnoszenie ciężarów
  • MKS PODLASIE Biała Podlaska – piłka nożna mężczyzn
  • AZS PSW Biała Podlaska – piłka nożna kobiet, piłka ręczna mężczyzn
  • Bialskopodlaski Klub Jeździecki – jeździectwo
  • UKS TOP-54 – piłka nożna chłopców, piłka ręczna, korfball, cheerleaders, bilard
  • UKS Piątka plus – piłka ręczna dziewczyn i chłopców, bilard
  • UKS Jagiellończyk – piłka nożna, lekka atletyka, gimnastyka, siatkówka dziewcząt
  • UKS Orlik-2 – koszykówka dziewcząt, piłka nożna chłopców
  • UKS Serbinów (siatkówka mężczyzn)
  • SKS Szóstka (siatkówka kobiet)
  • UKS Olimpia – koszykówka, taekwon-do, piłka nożna
  • UKS Kraszak – piłka ręczna chłopców, koszykówka
  • UKS TATAMI – sekcja judo
  • Międzyszkolny Klub Sportowy ŻAK – lekka atletyka, pływanie, akrobatyka sportowa, taekwon-do
  • Klub Żeglarski Biała Podlaska – żeglarstwo śródlądowe i morskie, szkolenia na stopnie żeglarskie
  • Bialski Klub Sportowy GEM – tenis ziemny
  • Klub Sportowy Zakład Karny – siatkówka mężczyzn
  • Bialski Klub Karate Kyokushin – sztuki walki
  • Klub Sportowy Wushu – sztuki walki
  • WOPR Biała Podlaska
  • Automobilklub bialskopodlaski
  • Bialski Klub Rowerowy – turystyka rowerowa, organizacja wycieczek i imprez rowerowych
  • Bialskie Stowarzyszenie Koszykówki "KADET" - koszykówka chłopców i dziewcząt
Obiekty sportowe

Miasto dysponuje wyjątkowo rozwiniętą bazą sportową, m.in.:

  • 4 stadionami sportowymi
  • 3 basenami
  • kortami tenisowymi
  • lodowiskiem

Swoje obiekty udostępnia również AWF i miejscowe szkoły.

Rekreacja i wypoczynek

W mieście miejscami rekreacyjnymi i wypoczynkowymi są m.in.:

  • Zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów
  • parki
  • Plac Wolności znajdujący się w centrum miasta
  • ścieżki rowerowe
Bezpieczeństwo Monitoring

Na terenie Białej Podlaskiej działa miejski system monitoringu. Obecnie jest to 10 kamer zlokalizowanych w śródmieściu. System ten będzie rozbudowywany, za jego obsługę odpowiada Straż Miejska.

Ochrona zdrowia

Na terenie miasta działa Wojewódzki Szpital Specjalistyczny oraz 10 przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Poza tym na terenie miasta działa ambulatorium MSWiA, prywatne przychodnie oraz 26 aptek.

Służby mundurowe

Na terenie miasta znajduje się Komenda Miejska Policji, z siedzibą przy placu Wojska Polskiego 23. Miasto posiada także swoją straż miejską. Od 1898 przy ul. Prostej 33 w centrum miasta funkcjonuje Zakład Karny w którym aktualnie pracuje ponad 100 funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Za bezpieczeństwo pożarowe odpowiada Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej znajdująca się przy ul. Sidorskiej 93.

Przy ul. Dokudowskiej 19 znajduje się Placówka Straży Granicznej a w niej Strzeżony Ośrodek dla Cudzoziemców prowadzony przez Nadbużański Oddział Straży Granicznej.

Przy ul. Celników Polskich 21 znajduje się Izba Celna w Białej Podlaskiej. Obszar działania Izby Celnej to teren województwa lubelskiego oraz najdłuższy odcinek lądowej granicy Unii Europejskiej. Pod Izbę Celną w Białej Podlaskiej podlegają trzy Urzędy Celne w Białej Podlaskiej, Lublinie i Zamościu. Jest to jedna z największych Izb Celnych w Polsce (zatrudnia ok. 1800 funkcjonariuszy).

Odbiór stacji RTV Nadajniki znajdujące się w Białej Podlaskiej

Biała posiada trzy stacje nadawcze, z których prowadzone są emisje radiowe i telewizyjne:

  • RTON Biała Podlaska przy ulicy Warszawskiej
  • RON Biała Podlaska przy al. Solidarności
  • TON Biała Podlaska - nadajnik znajdujący się na budynku Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego
Inne nadajniki obsługujące miasto

Najważniejszym nadajnikiem obsługującym miasto Biała Podlaska jest RTCN Łosice w Chotyczach znajdujące się ok. 30 kilometrów od miasta. Siła i jakość sygnału w mieście jest bardzo dobra. Obiekt można obserwować z północnej części miasta.

Ludzie związani z Białą Podlaską
  • Józef Ignacy Kraszewski – absolwent Akademii Bialskiej, polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny
  • Honorat Koźmiński – urodzony w Białej Podlaskiej, polski kapucyn, teolog, prezbiter, założyciel wielu zgromadzeń zakonnych, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.
  • Roman Kłosowski – ur. 14 lutego 1929 w Białej Podlaskiej, absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. Józefa Ignacego Kraszewskiego; polski aktor filmowy i teatralny; znany m.in. z roli Maliniaka w Czterdziestolatku
  • Marcin Wójcik – członek i założyciel słynnego kabaretu Ani Mru Mru studiował na wydziale zamiejscowym AWF w Białej Podlaskiej
  • Ariel Borysiuk – urodzony w Białej Podlaskiej, polski piłkarz
  • Bogusław Kaczyński – urodzony w Białej Podlaskiej absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. Józefa Ignacego Kraszewskiego; prezenter, dziennikarz, publicysta, krytyk muzyczny, popularyzator opery, operetki i muzyki poważnej animator kultury i osobowość telewizyjna
  • Wacław Kowalski – absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. Józefa Ignacego Kraszewskiego. Najbardziej znany z roli Kazimierza Pawlaka w filmach Sami Swoi, Nie ma mocnych i Kochaj albo rzuć
  • Karol Okrasa – urodzony w Białej Podlaskiej polski kucharz, prowadzący kulinarny program telewizyjny
  • Zofia Tajber - urodzona w Białej Podlaskiej zakonnica, założycielka Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana
  • Roman Kulesza – polski gimnastyk startujący w gimnastyce sportowej, reprezentant klubu AZS-AWF Biała Podlaska
  • Jacek Kaspszyk – urodzony w Białej Podlaskiej światowej sławy dyrygent
  • Julian Bartoszewicz – urodzony w Białej Radziwiłłowskiej historyk, syn Adama Bartoszewicza, profesora matematyki i literatury polskiej Akademii Bialskiej
  • Stanisław Brzóska – absolwent Akademii Bialskiej, duchowny rzymskokatolicki, generał i naczelny kapelan powstania styczniowego
  • Franciszek Wężyk – absolwent Akademii Bialskiej, polski pisarz, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk, poseł na Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, senator, wolnomularz
  • Roman Zmorski – absolwent Akademii Bialskiej, polski poeta, tłumacz i folklorysta epoki romantyzmu, najwybitniejszy przedstawiciel tzw. Cyganerii Warszawskiej
  • Jan Gloger herbu Prus II – absolwent Akademii Bialskiej, polski inżynier
  • Roman Rogiński – absolwent Akademii Bialskiej, jeden z dowódców powstania styczniowego, zesłaniec syberyjski.
  • Karolina Beylin – nauczycielka języka angielskiego w I Liceum Ogólnokształcącym, polska pisarka oraz tłumaczka literatury angielskiej (m.in. Dickensa, Jerome'a)
  • Jan Gawiński – absolwent Akademii Bialskiej, polski poeta barokowy
  • Władysław Wężyk – absolwent Akademii Bialskiej, polski podróżnik i literat, uczestnik powstania listopadowego
  • Ludwik Maciąg – absolwent Gimnazjum im. Kraszewskiego, malarz, żołnierz podlaskiego oddziału partyzanckiego mjr. Stefana Wyrzykowskiego ps. „Zenon”
  • Tadeusz Lewiński – absolwent gimnazjum I Liceum im. J. I. Kraszewskiego, żołnierz Armii Krajowej, założyciel kliniki nowotworów płuca i klatki piersiowej w stołecznym Centrum Onkologii-Instytucie, kierował warszawskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Onkologicznego
  • Stefan Żeromski, polski prozaik, publicysta, dramaturg, mieszkaniec Białej Podlaskiej, w latach 1886‒87
  • Maksymilian Hartglas – urodzony w Białej Podlaskiej, absolwent gimnazjum im. J. I. Kraszewskiego, działacz syjonistyczny, jeden z czołowych polityków żydowskich przedwojennej Polski, adwokat, publicysta, poseł na Sejm Ustawodawczy
  • Władysław Józef Maleszewski – publicysta, powieściopisarz, redaktor „Biesiady Literackiej”
  • Czesław Nowicki zwany „Wicherkiem” – absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. J.I.Kraszewskiego, prezenter prognozy pogody w programie I Telewizji Polskiej
  • Zbigniew Safjan – absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. J. I. Kraszewskiego, scenarzysta, pisarz i dziennikarz, redaktor naczelny „Słowa Żydowskiego”, współautor scenariuszy do seriali telewizyjnych, m.in. „Stawki większej niż życie” i „Życia na gorąco”
  • Krzysztof Skubiszewski – absolwent I-go Liceum Ogólnokształcącego im. J. I. Kraszewskiego, polityk, profesor, minister spraw zagranicznych, kawaler Orderu Orła Białego
  • Małgorzata Markiewicz – polska piosenkarka urodzona w Białej Podlaskiej, pochodząca z Janowa Podlaskiego, współpracująca m.in. z Piotrem Rubikiem, zwyciężczyni finału Szansa na sukces w 1999 roku
  • Waldemar Golanko – pochodzący z Białej Podlaskiej polski lekkoatleta specjalizujący się w trójskoku oraz skoku w dal
  • Józef Oleksy – polityk, premier; w latach 1987‒1989 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Białej Podlaskiej
Mecenasi i fundatorzy miasta
  • Jerzy Iwanowicz Ilinicz
  • Aleksander Ludwik Radziwiłł
  • Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa
  • Anna z Sanguszków Radziwiłłowa
  • Hieronim Florian Radziwiłł
  • Karol Radziwiłł Panie Kochanku
Miasta partnerskie MiastoKrajRok podpisania umowy  Brześć nad Bugiem  Białoruś 1991  Baranowicze  Białoruś 2002  Niort  Francja 1999  Smoleńsk  Rosja 2002 Bibliografia
  • Rafał Zubkowicz, Elena Vetrova, Aleksadnr Pańko, Andriej Abramczuk: Biała Podlaska – Brześć. Niedokryty wschód. Kraków: Amistad Sp. z.o.o – Program PolskaTurystycza.pl, 2008, s. 67-82. ISBN 978-83-7560-023-0.
Linki zewnętrzne
  • Zdjęcia Białej Podlaskiej
  • Urząd Miasta w Białej Podlaskiej
  • Plan Białej Podlaskiej
  • Historia Żydów w Białej Podlaskiej na portalu Wirtualny Sztetl
  • Biała Radziwiłłowska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
~wikipedia

Szczawno-Zdrój (58-310)

Szczawno-Zdrój (niem. Bad Salzbrunn) – miasto i gmina uzdrowiskowa w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, położone w Górach Wałbrzyskich (Sudety Środkowe), leżące na Dolnym Śląsku.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 5926 mieszkańców.

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 14,74 km². Miasto stanowi 2,89% powierzchni powiatu.

Miasto jest położone na wysokościach od 400 do 430 m n.p.m.

Według danych z 2002 Szczawno-Zdrój ma obszar 14,87 km², w tym: użytki rolne (grunty orne i trwałe użytki zielone) 36%, nieużytki i obszary leśne 64%.

Szczawno-Zdrój graniczy z dwoma miastami: Wałbrzych i Boguszów-Gorce oraz z gminą Stare Bogaczowice.

Toponimia

Do stycznia 1935 obowiązywała nazwa Ober Salzbrunn. Na fali przydawania uzdrowiskom ze względów promocyjnych predykatu Bad, 9 stycznia 1935 r. zmieniono tę nazwę na Bad Salzbrunn.

W 1946 roku wprowadzono urzędowo nazwę Szczawno Zdrój, zastępując nazwę niemiecką, choć przez krótki czas po wojnie funkcjonowały także nazwy Słońsk i Solice Zdrój.

Nazwa miejscowości Szczawno-Zdrój pisana z łącznikiem (dywizem) jest formą zatwierdzoną urzędowo. Forma nazwy pisana bez łącznika, tzn. Szczawno Zdrój, jest formą potoczną. Do niedawna forma Szczawno Zdrój była jednak podawana jako poprawna przez słowniki języka polskiego (np. przez "Nowy słownik ortograficzny PWN"). Powstawał przez to rozdźwięk pomiędzy formą urzędową nazwy tego miasta a formą słownikową. Jednak te różnice przestały istnieć w 2004, kiedy Rada Języka Polskiego uchwaliła taki sposób zapisu wieloczłonowych nazw miejscowych.

Ponadto w nazwach dwuczłonowych odmieniają się oba człony, dlatego należy odmieniać zarówno nazwę jak i określenie Zdrój. Brak odmiany predykatu Zdrój jest często spotykanym błędem nawet wśród samorządowców i dziennikarzy.

Historia

Pierwsza wzmianka o wtedy jeszcze wsi książęcej została zawarta w 1221, w "Księdze Henrykowskiej" (dokument Henryka I Brodatego). Od końca XIV wieku włączono ją do dóbr zamku Książ. Losy wsi zmieniały się wraz z dziejami zamku. W 1392, po śmierci ks. Agnieszki, żony Bolka II, Szczawno przeszło w ręce króla czeskiego Wacława. W 1410 wykupił je Janko z Chociemic z rąk braci Conrada i Albrechta Salzbornów. Od 1464 Szczawno wraz z Książem ponownie przechodzi w ręce króla czeskiego.

Uzdrowiskowy charakter Szczawna-Zdrój był znany od średniowiecza. Bogate jest w wody lecznicze, szczawy wodorowęglanowo-sodowo-wapniowo. Po raz pierwszy właściwości lecznicze wód zbadał i potwierdził nadworny lekarz Hochbergów – Caspar Schwenckfeldt w 1597. Skład chemiczny wód, medyczne ich zastosowanie oraz wyniki przeprowadzonych analiz, zostały opisane w wydanej we Wrocławiu w 1777 r. broszurze pt. Publiczne Uwiadomienie Zdroiów Zdrowych lub wód mineralnych leczących na Śląsku w Kodowie, Reynercu, Altwasser, Szarlotenbrun, Salcbrun i Flinsbergu się znaydujących. Był to dokonany przez Dawida Vogla przekład opublikowanej w 1774 r. książeczki Johanna Gotfrieda Morgenbessera, wrocławskiego lekarza i chemika. Szczawno zyskało popularność w I poł. XIX wieku, kiedy to dzięki Augustowi Zemplinowi rozbudowano uzdrowisko i w miejscowości powstał teatr i park zdrojowy. Hochbergowie byli właścicielami Szczawna do 1934.

W 1946 miejscowość została włączona do nowo powstałego województwa wrocławskiego na terenie powojennej Polski. W okresie od 1945 do 1946 funkcjonowała nazwa Solice Zdrój, ostatecznie przyjęto jednak obecną formę.

Zabytki

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:

  • historyczne założenie urbanistyczne, z XIII-XIX w./XX w.
  • zespół zabudowań zdrojowych, z l. 1822-1894:
    • pawilon handlowy
    • teatr zdrojowy
    • klub kuracjusza
    • „Biała Sala”
    • pijalnia wód
    • hala spacerowa
    • muszla koncertowa
    • altana nad źródłem
  • park „Szwedzki”, ul. Spacerowa-Nizinna, z pierwszej ćw. XX w.
  • wieża widokowa na Wzgórzu Gedymina, z 1822 r.
  • willa, ul. Kolejowa 8, z 1901 r.
  • hotel zdrojowy „Grand Hotel”, obecnie Sanatorium Uzdrowiskowe nr 1 - „Dom Zdrojowy im. dr J. Górskiego", z l. 1908-11: ogród, ogrodzenie metalowe,wybudowany przez Jana Henryka XV Hochberga, księcia von Pless jako "Grand Hotel", duży wkład do aranżacji wystroju wnętrz obiektu wniosła była jego żona, Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless, zwana księżną Daisy; w kilka lat później został przemianowany na na Dwór Śląski - Kurhotel Schlesische Hof (1935-1945); był inspiracją dla architektów sopockiego Grand Hotelu, m.in. gościł Winstona Churchilla, ul. Kolejowa 14
  • pawilon usługowo-handlowy, drewniany, ul. Kościuszki 50, z 1935 r.
  • dawny pensjonat „Preussischer Zepter” z drugiej poł. XIX w., obecnie dom mieszkalno-handlowy, ul. Kościuszki 14,
  • dawny pensjonat „Dom Nauczycielek” z XIX w./XX w., obecnie szkoła sanatoryjna, ul. Ogrodowa 5,
  • dawny pensjonat „Posthof”, z poł. XIX w, obecnie biura, ul. Ratuszowa 1-2.
  • zakład kąpielowy „Łazienki Luizy”, ul. Sienkiewicza 1, z l. 1901-02, 1938 r.
  • dawny pensjonat „Kynast”, obecnie sanatorium „Zuch”, ul. Sienkiewicza 10, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, ul. Sienkiewicza 44, z XVIII w.
  • willa, obecnie sanatorium „Dąbrówka”, ul. Wojska Polskiego 5, z 1904 r.
  • dawny pensjonat „Sans Souci”, ul. Wojska Polskiego 6, z 1891 r.
  • stajnia straży pożarnej, murowano-szachulcowa, ul. Nizinna, z 1913 r.

inne obiekty:

  • park zdrojowy im. H. Wieniawskiego
    • wieża Anny (zegarowa), wzniesiona w 1818 r. na skarpie na terenie Parku Zdrojowego, w pobliżu miejsca, gdzie odkopano prehistoryczne ujęcie studzienne sprzed około dwóch tysięcy lat. Poniżej wieży, na skale umieszczona jest tablica upamiętniająca ten fakt
  • cmentarz żydowski
  • kościół parafialny Wniebowzięcia NMP z l. 1936-1937
  • kaplica parafialna M.B Częstochowskiej ul.Baczyńskiego 14, obszar parafii obejmuje Szczawno Zdrój z docelowym zadaniem budowy nowego kościoła na styku Wałbrzycha i Szczawna Zdroju przy cmentarzu komunalnym w Szczawnie Zdroju
  • krzyż jubileuszowy usytuowany u zbiegu ulic Wojska Polskiego i Kolejowej.
Edukacja i kultura
  • Zdrojowe Centrum Kultury "Młyn"
  • Teatr Zdrojowy z 1860 z salą w stylu neorokoko, miejsce wielu koncertów, spektakli operowych i teatralnych.
  • Przedszkole Miejskie
  • Miejska Szkoła Podstawowa
  • Gimnazjum Publiczne
  • Zespół Szkół im. Marii Curie-Skłodowskiej
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Towarzystwo Miłośników Szczawna-Zdroju
Zieleń miejska

Zalesione zbocza otaczających wzniesień i dość głęboko wcięte dolinki stanowią o atrakcyjności terenów widokowych i wypoczynkowych. Około 60% powierzchni zajmują tereny zielone: lasy, pastwiska i łąki oraz sady. W uzdrowisku znajdują się dwa parki utrzymane w stylu angielskim (Zdrojowy i Szwedzki – 26,5 ha) z bogatą roślinnością rodzimą i aklimatyzowaną (ok. 180 gatunków) wśród której wiele drzew i krzewów to pomniki przyrody (130). Na uwagę zasługują różaneczniki i azalie – z kwiatami w okresie wiosennym. Parki powstały na przełomie XVIII i XIX. Od 1996 prowadzona jest rewaloryzacja parku Zdrojowego. Celem rewaloryzacji jest odtworzenie charakteru parku z końca XIX, kiedy to miał największą popularność.

Transport

Łączna długość dróg na terenie miasta wynosi 23,22 km. Z tego 6 km to drogi wojewódzkie, podlegające Dolnośląskiemu Zarządowi Dróg Wojewódzkich we Wrocławiu. Są to ulice: Solicka, Kolejowa, Ułanów Nadwiślańskich, Mickiewicza, Sienkiewicza, Chopina i Łączyńskiego. Pozostałe drogi mają charakter dróg lokalnych a utrzymaniem ich zajmuje się Urząd Miejski.

Po Szczawnie kursują autobusy komunikacji miejskiej z Wałbrzycha.

Ludzie związani ze Szczawnem-Zdrojem
  • Gerhart Hauptmann - laureat nagrody Nobla z 1912
  • Ignacy Potocki

Najbardziej znani kuracjusze uzdrowiska:

  • Jan Brzechwa
  • Agostino Casaroli
  • Hipolit Cegielski
  • Winston Churchill
  • Joseph Conrad
  • Konstantyn I - król Grecji
  • Wilhelm II Hohenzollern - cesarz Niemiec
  • Jarosław Iwaszkiewicz
  • Zygmunt Krasiński
  • Mikołaj I - car Rosji
  • Adam Stefan Sapieha - kardynał
  • Iwan Turgieniew
  • Henryk Wieniawski - który tu koncertował w l. 1855-1857, stąd od 1966 r. doroczne festiwale jego imienia
  • Ludwik Zamenhof
  • Narcyza Żmichowska
Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

OpisOgółemKobietyMężczyźni jednostkaosób %osób %osób % populacja5544100295753,3258746,7 gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)372,8198,9174 Szlaki turystyczne

Przez teren Szczawna Zdroju przebiegają następujące szlaki turystyczne:

  1. – Europejski długodystansowy szlak pieszy E3
  2. – Marciszów Górny – Krąglak – Gostków – Trójgarb – Bacówka Pod Trójgarbem – Lubomin – Chełmiec -Boguszów PKP – Dzikowiec Wielki – Unisław Śląski – Sokołowsko-Schronisko Andrzejówka – Rybnica Leśna – Wałbrzych Główny PKP (Chełmiec znajduje się na terenie gminy Szczawno-Zdrój)
  3. – Bolków – Półwsie – Nagórnik – Łysica – Nowe Bogaczowice – Trójgarb – Bacówka Pod Trójgarbem – Lubomin – Szczawno Zdrój
  4. – Strzegom PKS – Stawiska – Dobromierz – Pietrzyków – Chwaliszów – Zamek Cisy – Struga – Czerwone Wzgórze – Szczawno Zdrój – Wałbrzych Podzamcze – Siodełko Pod Starym Książem – Zamek Książ – Witosz – Jeziora Zielonego (Jeziorko Daisy) – Witoszów Górny – Świdnica Miasto PKP
Wspólnoty wyznaniowe

Na obszarze administracyjnym Szczawna-Zdroju funkcjonują cztery Rzymskokatolickie parafie, z czego aż trzy mają swoją siedzibę w Wałbrzychu, niektóre zaś ulice ze Szczawna-Zdroju należą do tychże parafii. I tak w granicach administracyjnych Szczawna Zdroju leżą parafie: św.Rodziny w Wałbrzychu wraz z ulicą Okrężną w Szczawnie-Zdroju; parafia św.Wojciecha w Wałbrzychu wraz z ulicą Szopena i Gałczyńskiego w Szczawnie-Zdroju; oraz parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Wałbrzychu wraz z ulicami: Baczyńskiego, Okólną i Prusa w Szczawnie-Zdroju (na terenie Szczawna-Zdroju będzie wybudowany nowy Kościół tejże parafii). Rdzenną zaś parafią miejską w Szczawnie-Zdroju jest:

  • Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Szczawnie-Zdroju

Działa także:

  • Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
Bibliografia
  • Janusz Czerwiński: Sudety. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 156-158. ISBN 83-7079-677-X.
  • Marek Staffa (red.): Góry Wałbrzyskie, Podgórze Wałbrzyskie, Pogórze Bolkowskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów. T. 10. Wrocław: 2005, s. 446-467.
Linki zewnętrzne
  • Deptak w Szczawnie-Zdroju (ul. Kościuszki) – panorama sferyczna 360°
  • Hala spacerowa w Szczawnie-Zdroju – panorama sferyczna 360°
  • Szczawno-Zdrój – Widok od strony parku zdrojowego na pijalnię wód mineralnych, halę spacerową i teatr zdrojowy – panorama sferyczna 360°
  • Szczawno-Zdrój – Przewodnik turystyczny
~wikipedia
Serdecznie polecamy: