doległość między miastami

wprowadź kody pocztowe miejscowości aby sprawdzić odległości między nimi

Z: pierwszy kod pocztowy: Kalisz
DO: drugi kod pocztowy: Klucze

Odległość w linii prostej: 188,8 km

Długość trasy: 246 km

Informacje o wybranych miejscach:

Kalisz (62-800)

Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; siedziba kurii diecezji kaliskiej.

Od 1314 r. do II rozbioru Polski Kalisz był stolicą województwa kaliskiego. Następnie został stolicą departamentu kaliskiego w Księstwie Warszawskim, w Królestwie Polskim stolicą województwa (do 1837), później (w latach 1837–1845 i 1867–1918) stolicą guberni Cesarstwa Rosyjskiego. W latach 1975–1998 był stolicą województwa kaliskiego.

Znajdują się tu teatry, muzea, filharmonia, liczne galerie i organizowane są festiwale. Rozwinięty rynek mediowy – liczne gazety lokalne, radio, telewizja.

Nazwa

Nazwa pochodzi od archaizmu kał oznaczającego bagno, mokradło. Ze względu na liczne znaleziska wskazujące na obecność Celtów w okolicy Kalisza istnieje również możliwość, że nazwa pochodzi od celtyckiego słowa cal, oznaczającego strumień lub rzekę.

Nazwę miasta w zlatynizowanej formie Kalis notuje Gall Anonim w Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116. Miasto wymienione jest w zlatynizowanej wersji Calis w napisanej na przełomie XIII i XIV wieku łacińskiej Kronice wielkopolskiej w związku z fundacją ok. 1145 kolegiaty św. Pawła Apostoła przez księcia kaliskiego Mieszka III Starego.

W dokumentach wymienione zostały również obecne dzielnice miasta, które w wyniku procesów urbanizacyjnych zostały przez nie wchłonięte. Obecną dzielnicę Kalisza Tyniec jako osobną miejscowość w zlatynizowanej formie villa Thynecz oraz obecnie stosowanej Tyniec wymieniono w dwóch łacińskich dokumentach z 1282 roku wydanych w Kaliszu i sygnowanych przez księcia kaliskiego Przemysła II. Wymienione w nich również zostały oprócz samego Kalisza, notowanego w formie łacińskiej Kalis, także Stare Miasto jako Antiqua civitas, Piwonice jako Pywniz, Majków jako Maykowo, Dobrzec w obecnie stosowanej nazwie Dobrzec.

Historia Historia miasta do rozbiorów Polski

Na Piwonicach istniał zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie począwszy od neolitu przez epokę brązu, wczesną epokę żelaza, okres przedrzymski i okres wpływów rzymskich, aż po wczesne średniowiecze. Liczne odkrycia rzymskich importów (skarb z Zagórzyna i in.) wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego.

Powyższe fakty oraz podobieństwo średniowiecznej nazwy Kalisza do antycznej Kalisii, wzmiankowanej w 158 roku n.e. przez Klaudiusza Ptolemeusza, są powodem utożsamiania ich ze sobą co do lokalizacji przez historyków, począwszy od Jana Długosza, który nazwał Kalisz najstarszym miastem Polski (Calisia – Poloniae civitatum vetustissima). Kalisz jest jedną z najstarszych miejscowości leżących w Polsce. Twierdzenie, że Kalisz jest najstarszym miastem Polski lub miastem polskim o najstarszej metryce pisanej ma charakter propagandowy, ponieważ Kalisz stał się miastem dopiero w połowie XIII w. po otrzymaniu praw miejskich (patrz niżej).

Na Zawodziu, w miejscu późniejszego grodu, istniała od VI wieku osada otwarta; podobna osada istniała od VII wieku na Ogrodach. Pierwszy gród na Zawodziu wzniesiono w latach około 850–860. W tym samym czasie na północ od grodu powstała osada otwarta na Starym Mieście. Osada kasztelańska z grodem od IX w.

W okresie panowania Mieszka I i Bolesława I Chrobrego (około 950–1025) gród centralny na Zawodziu został otoczony 24 (znanymi) grodami położonymi w promieniu około 30 km od Zawodzia. Od X w. Kalisz był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis), do XII w. był stolicą jednej z siedmiu prowincji utworzonych przez Bolesława I Chrobrego. W 1138 na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego ziemia kaliska została włączona do dzielnicy senioralnej. W 1181 księstwo kaliskie objął Mieszko III Stary.

W 1193 w kolegiacie św. Pawła Apostoła został pochowany książę kaliski Mieszko Młodszy, w 1195 książę kujawski Bolesław Mieszkowic, w 1202 książę zwierzchni Polski Mieszko III Stary.

W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i następnie założył nowy wraz z osadą przy ufundowanym wtedy być może kościele św. Mikołaja. Miasto osiągnęło wysoką pozycję w 2. połowie XIII w., kiedy stało się główną rezydencją Bolesława Pobożnego i stolicą wschodniej Wielkopolski. W tym czasie władca dokonał też lokacji w Kaliszu miasta – na nowym miejscu, nieopodal nowego grodu ustanowionego przez Henryka I Brodatego (na północ od zniszczonego, pierwotnego grodu). Nie jest jednak znana data tego wydarzenia. Rzekomy przywilej z 1264, nadający Kaliszowi prawo pobierania cła solnego, jest falsyfikatem z przełomu XIII i XIV w. Najstarsza autentyczna wzmianka o Kaliszu jako mieście pochodzi z 1268, choć wskutek pomyłki korektorskiej w „Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski” została rozpowszechniona pod błędną datą 1260. Niektóre źródła sugerują istnienie w Kaliszu klasztoru franciszkanów już w 1257, jednak fakt ten nie przesądza jeszcze o ówczesnym miejskim statusie osady. Należy zatem przyjąć, że Kalisz otrzymał prawo miejskie przed 1268.

Przed 1279 w północnej części Nowego Miasta, nad kanałem Prosny, Bolesław Pobożny wzniósł zamek książęcy, późniejszy Zamek Królewski w Kaliszu (rozebrany w latach 1803–1804).

W czasie rozbicia dzielnicowego (XIII w.) stolica osobnego księstwa. W czasach nowożytnych siedziba wojewody, ośrodek sukiennictwa i stolarstwa, w XIX wieku ośrodek kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego. Ośrodek naukowy i religijny, po opuszczeniu habsburskich Czech w pobliżu osiedliły się wspólnoty braci czeskich. W 1613 z wieży kościoła św. Wojciecha i św. Stanisława Biskupa prowadzono pierwsze w Polsce obserwacje astronomiczne przy użyciu sprowadzonej do Kalisza lunety. Wówczas także został wymyślony w Kaliszu, stosowany do dziś w większości lunet i teleskopów zwierciadlanych montaż paralaktyczny, ułatwiający śledzenie poruszających się po niebie obiektów. Od 1801 nieprzerwanie działa teatr założony przez Wojciecha Bogusławskiego. W początkach XIX w. siedziba stronnictwa politycznego Kaliszan dążącego do reform gospodarczych.

Gmina żydowska w Kaliszu należała do najznaczniejszych w Koronie Królestwa Polskiego, a rabini Kalisza przewodniczyli obradom Sejmu Czterech Ziem (1581–1764).

Rozwój miasta w XIX w. i do I wojny światowej

W 1793 miasto po II rozbiorze Polski zostało stolicą departamentu kaliskiego Prus Południowych, w 1807 departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego. W 1805 zaczął ukazywać się tygodnik „Kronika Miasta Kalisz”. W 1798 został założony Park Miejski. W 1813 w Tyńcu stoczono bitwę pod Kaliszem, w której oddziały saskie VII Korpusu Wielkiej Armii gen. Reyniera zostały rozbite przez rosyjski korpus gen. von Wintzingeroda; Kalisz został zajęty. Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus zawarły tutaj traktat kaliski, dzięki któremu Prusy przystąpiły do koalicji przeciw Napoleonowi. W 1815 powstało Królestwo Polskie i w 1816 ponownie utworzono województwo kaliskie, które w 1837 zostało przemianowane na gubernię kaliską.

W 1818 erygowano diecezję kujawsko-kaliską ze stolicą w Kaliszu i założono Kaliskie Towarzystwo Muzyczne, najstarsze towarzystwo muzyczne w Polsce.

W tym samym roku książę namiestnik Józef Zajączek wydał postanowienie o funduszu pożyczkowym dla Kalisza, rozpoczynając wielką przebudowę miasta: uregulowano wówczas Warszawskie Przedmieście, wytyczono m.in. plac św. Józefa, ulicę Warszawską, ulicę Łódzką, uregulowano Wrocławskie Przedmieście, aleję Józefiny i ulicę Wrocławską, w 1821 wzniesiono pałac Trybunalski, w 1824 pałac Komisji Województwa Kaliskiego, w 1826 most Kamienny, w 1833 pałac Weissów. W latach 1842–1843 według projektu Teodora Urbańskiego uregulowano Kaliski Węzeł Wodny. W 1864 powstała Kaliska Straż Ogniowa, pierwsza ochotnicza straż ogniowa w Królestwie Polskim. W 1866 na Kanale Bernardyńskim wybudowano most Żelazny, pierwszy polski most o konstrukcji stalowej. W 1870 zaczął ukazywać się dziennik „Kaliszanin”. W 1878 powstała Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger, w 1887 Fabryka Fortepianów i Pianin Teodor Betting, w 1892 Fabryka Pierników i Biszkoptów Kazimierza Mystkowskiego. W 1890 ukończono budowę nowego ratusza, w 1900 ukończono budowę nowego gmachu Teatru Miejskiego, a w 1902 budowę gmachu Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego z salą koncertową.

Kalisz był miastem wielonarodowościowym. W 1860 liczył 12 835 mieszkańców, w tym 47% Polaków, 34% Żydów i 19% Niemców.

W latach 1900–1902 wybudowano Kolej Warszawsko-Kaliską, w latach 1914–1917 powstała Kaliska Kolej Dojazdowa. W 1906 założono Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej.

Na samym początku I wojny światowej, dnia 2 sierpnia 1914 do Kalisza wkroczyły wojska niemieckie. W dniach 7 – 22 sierpnia 1914 z niewyjaśnionych przyczyn ostrzelały one, zbombardowały i później podpaliły bezbronne miasto. Jak się powszechnie uważa, prawie całkowitego zniszczenia Kalisza dokonały oddziały pod dowództwem majora Hermanna Preuskera; istnieją jednakże źródła wskazujące jako sprawcę pułkownika Hoffmana z Landwehr-Infanterie-Regiment Nr 7. Spaleniu uległ m.in. gmach ratusza i teatru. W gruzach legło 95 proc. zabudowy staromiejskiej, co spowodowało eksodus ludności i spadek liczby mieszkańców z 70 do 5 tysięcy. Na Wzgórzu Wiatracznym dokonano mordu na 80 cywilach (decymacja 800 zatrzymanych mężczyzn). Niemiecka komisja oceniła straty poniesione przez miasto na 25 mln rubli w złocie. Tragedię Kalisza Dąbrowska opisała wiernie w Nocach i dniach.

Kalisz w niepodległej Polsce

Historycy oceniają, że Kalisz był najbardziej zniszczonym miastem w Europie w czasie I wojny światowej. Po odzyskaniu niepodległości odbudowano miasto, zachowując średniowieczny plan zabudowy.

W dwudziestoleciu międzywojennym w garnizonie Kalisz stacjonowały jednostki 25 Dywizji Piechoty pod dowództwem gen. Franciszka Altera, m.in. 25 Pułk Artylerii Lekkiej, 29 Pułk Strzelców Kaniowskich; sztab dywizji stacjonował w Kaliszu.

9 lutego 1926 roku podczas demonstracji bezrobotnych w Kaliszu doszło do starć z policją i wojskiem. W ich wyniku zginęło 9 demonstrantów a 60 zostało rannych.

W 1934 zmieniono granice miasta, włączając m.in. Majków, Chmielnik, Tyniec, Rajsków, Rypinek wraz ze Starym Miastem, Zagorzynek, Nosków i Korczak (łącznie 2 413 ha); w konsekwencji dworzec Kolei Warszawsko-Kaliskiej znalazł się w granicach miasta, dworzec czołowy Kaliskiej Kolei Dojazdowej przy granicy miasta. W 1939 Kalisz liczył już 81 052 mieszkańców i pod względem liczby ludności był 15. największym miastem w Polsce. W lipcu i sierpniu 1939 na zachód i południe od miasta wzniesiono Przedmoście Kalisz, rejon umocniony osłaniający przeprawy mostowe na Prośnie.

II wojna światowa

W czasie II wojny światowej Kalisz znajdował się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym przez III Rzeszę, w Kraju Warty; w 1939 utworzono rejencję kaliską z siedzibą w Kaliszu, której obszar objął południowo-wschodnią część województwa poznańskiego i województwo łódzkie; w 1940 siedzibę rejencji przeniesiono do Łodzi, w 1941 zmieniono nazwę rejencji kaliskiej na rejencję łódzką.

W granicach III Rzeszy ludność polską oraz żydowską zamieszkałą w Kaliszu spotkały prześladowania i szykany. W wyniku okupacji niemieckiej liczba ludności miasta zmniejszyła się z 80 000 do 20 000. Kalisz podobnie jak inne miejscowości włączone do Rzeszy niemieckiej objęto niemiecką akcją wysiedleńczo-kolonizacyjną Heim ins Reich podczas której wysiedlano Polaków oraz Żydów aby zrobić miejsce dla niemieckich kolonistów przesiedlanych ze wschodu; z terenów wcielonych do ZSRR, Litwy, Łotwy, Dobrudży i Besarabii. Deportacje przesiedleńcze obejmowały także wywózki na roboty przymusowe do Niemiec.

Od 1945

W 1954 powstała miejscowa Stacja Archeologiczna Instytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. W 1960 odbył się jubileuszowy Obchód XVIII Wieków Kalisza inaugurujący obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego; w tym samym roku założono Studium Nauczycielskie im. Marii Konopnickiej w Kaliszu. W 1961 odbyły się I Kaliskie Spotkania Teatralne, w 1962 działalność reaktywowało Kaliskie Towarzystwo Muzyczne, w 1969 odbył się I Ogólnopolski Festiwal Awangardy Beatowej, pierwszy polski rockowy festiwal muzyczny. W 1974 powstała Filharmonia Kaliska, w tym samym roku odbył się I Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych; w 1987 założono Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

W 2005 Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Regionu i Utworzenia Województwa Środkowopolskiego wysunęło projekt utworzenia województwa środkowopolskiego (wschodniowielkopolskiego). W 2010 w Kaliszu obył się VIII Kongres Miast Polskich.

Środowisko naturalne Położenie geograficzne

Kalisz leży na Wysoczyznie Kaliskiej, w głębokiej dolinie Prosny, w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego; jest największym miastem na Nizinie Południowowielkopolskiej.

Na południowo-wschodnim krańcu miasta, przy drodze do Brzezin, znajduje się rezerwat przyrody Torfowisko Lis o powierzchni 4,71 ha. Okolice Kalisza to tereny rolnicze, brak tam większych kompleksów leśnych. We wschodniej części miasta znajduje się jedyny w jego granicach las – Las Winiarski, a na południe od lasu Jezioro Pokrzywnickie.

Klimat

Pod względem klimatycznym Kalisz położony jest w strefie przejściowej między nizinami a pasem wyżyn. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi +7,8 °C. Czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi 40–60 dni, okres wegetacyjny trwa 200–220 dni. Suma rocznych opadów wynosi 517 mm. Względna wilgotność powietrza wynosi 81%, a zachmurzenie 65%.

Średnia temperatura i opady dla Kalisza MiesiącStyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGru Średnie najwyższe temperatury [°C]0+2+7+12+18+20+22+23+17+12+5+2 Średnie najniższe temperatury [°C]-2-20+3+8+11+13+13+10+5+1-1 Źródło: Weatheronline 08-03-2009 Wody
  • Prosna
    • kanały:
      • północny – Bernardyński
      • południowy – Rypinkowski
    • dopływy w granicach miasta – prawe:
      • Pokrzywnica
      • Swędrnia
    • dopływy w granicach miasta – lewe:
      • Piwonia
      • Krępica
  • stawy:
    • Piwonicki (Piwonice)
    • Trójka (Rypinek)
    • U Grona (Zagorzynek)
    • Zośka (Rypinek)
  • zbiorniki retencyjne: Jezioro Pokrzywnickie (5 km na południowy wschód od Śródmieścia, na granicy miasta z gminą Opatówek), zbiornik Murowaniec (14 km na północny wschód, w gminie Koźminek), Jezioro Gołuchowskie (15 km na północny zachód, w gminie Gołuchów)
Powierzchnia i ludność

W 1906 w granice Kalisza włączono Dobrzec Mały, Czaszki, Rypinek, Tyniec i Ogrody. W 1934 zwiększono powierzchnię miasta do 24,13 km² za sprawą włączenia do Kalisza części gruntów gminy Żydów oraz reszty terenów wsi Tyniec. W 1963 przyłączono: Majków, Piwonice i Dobrzec Wielki. W 1976 powierzchnia Kalisza wynosiła 53 km² (przyłączono Winiary, Nosków, Szczypiorno i Rajsków). Ostatnie powiększenie miasta odbyło się w 2000 – w granice miasta włączono Sulisławice, Sulisławice-Kolonię i sołectwo Dobrzec.

  • Zmiany powierzchni Kalisza
Zmiany powierzchni RokPowierzchnia [km²]Zm., % 19066,05– 193424,13298,8% 196330,124,7% 19765376,1% 199555,013,8% 199655,270,5% 200069,7726,2% 200669,42–0,5% Dane do 1976,
Dane od 1995 BDL GUS


  • Liczba ludności Kalisza na przestrzeni ostatnich 150 lat

Największą populację Kalisz odnotował w 2000 r. – według danych GUS 110 104 mieszkańców.

W 2004 aglomerację Kalisza (ang. Larger Urban Zone, LUZ) zamieszkiwało 409 307 osób.

Podział administracyjny

Kalisz jest miastem na prawach powiatu. Jednostkami pomocniczymi gminy są 23 osiedla i 3 sołectwa. Siedzibą rady miasta, prezydenta miasta i urzędu miejskiego jest Ratusz. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej Kalisza 25 radnych.

Miasto jest jednocześnie siedzibą powiatu kaliskiego; starostwo powiatowe mieści się w dawnym pałacu Komisji Województwa Kaliskiego.

Nazwy dzielnic miasta pochodzą od nazw dawnych wsi, kolonii, folwarków i in. jednostek osadniczych, stopniowo przyłączanych do miasta od 1853. Wyjątek stanowi Kaliniec (do 1962 Dzielnica Górnośląska), którego nazwa pochodzi od nazwy Kalisza w Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej. Dawne Nowe Miasto, Warszawskie Przedmieście i Wrocławskie Przedmieście stanowią współcześnie integralne części Śródmieścia.

Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części zawiera 29 części miasta Kalisza: Chmielnik, Dobrzec, Dobrzec Wielki, Huby, Korczak, Lis, Majków, Majków-Kolonia, Majków-Osiedle, Nosków, Ogrody, Okręglica, Piekart, Piskorzewie, Piwonice, Piwonice-Kolonia, Piwonice-Wschód, Piwonice-Zachód, Rajsków, Rajsków-Kolonia, Rypinek, Stare Miasto, Sulisławice, Sulisławice-Kolonia, Szczypiorno, Tyniec, Winiary, Zagorzynek, Zawodzie.

Osiedla lewobrzeżne

  • Adama Asnyka
  • Czaszki
  • Dobro
  • Dobrzec P
  • Dobrzec W
  • Kaliniec
  • Korczak
  • Ogrody
  • Piwonice
  • Rogatka
  • Rypinek
  • Szczypiorno
  • Śródmieście II
  • Widok
  • XXV Lecia
  • Zagorzynek

Osiedla prawobrzeżne

  • Chmielnik
  • Majków
  • Piskorzewie
  • Piwonice
  • Rajsków
  • Śródmieście I
  • Tyniec
  • Winiary

Sołectwa

  • Dobrzec
  • Sulisławice
  • Kolonia Sulisławice
Przynależność polityczno-administracyjna Kalisza Przynależność polityczno-administracyjna m. Kalisza (od 1314) Okres PaństwoZwierzchnośćJednostka administracyjnaStatus miasta 1314–1569 Królestwo Polskiewojewództwo kaliskieKrólewskie Miasto Kalisz 1569–1791 Rzeczpospolita Obojga Narodówwojewództwo kaliskieKrólewskie Miasto Kalisz 1791–1793 Rzeczpospolita Polskawojewództwo kaliskieKrólewskie Miasto Kalisz 1793–1795 Królestwo Prus Prusy Południowe, departament poznańskiMiasto Kalisz 1795–1807 Królestwo PrusPrusy Południowe, departament kaliski Miasto Kalisz 1807–1815 Księstwo WarszawskieCesarstwo Francuskiedepartament kaliskiMiasto Municypalne Kalisz¹ 1815–1816 Królestwo PolskieImperium Rosyjskiedepartament kaliskiMiasto Municypalne Kalisz 1816–1837 Królestwo PolskieImperium Rosyjskiewojewództwo kaliskieMiasto Kalisz 1837–1844 Królestwo PolskieImperium Rosyjskiegubernia kaliskaMiasto Kalisz 1845–1866 Królestwo PolskieImperium Rosyjskie gubernia warszawska, powiat kaliski Miasto Kalisz 1867–1916 (Generał-Gubernatorstwo Warszawskie)Imperium Rosyjskie gubernia kaliska²Miasto Kalisz 1916–1918 Królestwo Polskie Rzesza Niemiecka, Austro-Węgry gubernia kaliskaMiasto Kalisz 1918–1919 Rzeczpospolita Polskaokręg kaliskiMiasto Kalisz 1919–1938 Rzeczpospolita Polska województwo łódzkie, powiat kaliski Miasto Kalisz 1938–1939 Rzeczpospolita Polska województwo poznańskie, powiat kaliskiMiasto Kalisz 1939–1941 Rzeczpospolita Polska (okupacja niemiecka)okręg Kraj Warty, rejencja kaliska Miasto Kalisz (miasto wydzielone) 1941–1945 Rzeczpospolita Polska (okupacja niemiecka)okręg Kraj Warty, rejencja łódzka Miasto Kalisz (miasto wydzielone) 1945–1952 Rzeczpospolita Polskawojewództwo poznańskieKalisz (powiat miejski) 1952–1975 Polska Rzeczpospolita Ludowawojewództwo poznańskieKalisz (powiat miejski) 1975–1989 Polska Rzeczpospolita Ludowawojewództwo kaliskieKalisz (gmina miejska) 1989–1998 Rzeczpospolita Polskawojewództwo kaliskieKalisz (gmina miejska) 1999–        Rzeczpospolita Polskawojewództwo wielkopolskieKalisz (miasto na prawach powiatu)


¹ Status miasta municypalnego nadano Kaliszowi, Poznaniowi, Toruniowi i Warszawie w 1808. ² Od 1915 gubernia kaliska znajdowała się w niemieckim obszarze okupacyjnym (Generalne Gubernatorstwo Warszawskie). Gospodarka

Kalisz jest głównym ośrodkiem Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego, ośrodkiem przemysłu lotniczego, w tym produkcji maszyn i silników lotniczych (Pratt & Whitney, Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Kalisz”, Meyer Tool Poland). Duże tradycje, jeszcze z czasów kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego ma przemysł włókienniczy (Runotex, Polo) i odzieżowy (Big Star) oraz produkcja koronek i firan (Wistil, Haft). Mocno rozwinięty jest przemysł spożywczy: Winiary (koncentraty spożywcze), Kaliszanka, Hellena, produkcja lodów (Augusto, dzisiejsze Kilargo).

W Kaliszu znajduje się podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, składająca się z dwóch kompleksów i obejmująca łącznie obszar o powierzchni 11,49 ha, z których 5,13 ha jest dostępne. Obecnie podstrefa ma 3 inwestorów korzystających z ulg podatkowych. Ponadto działa klaster przemysłowy przedsiębiorstw przemysłu lotniczego.

Na koniec marca 2014 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Kaliszu obejmowała 3982 mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,2% do aktywnych zawodowo.

W Kaliszu istnieje sieć hipermarketów, supermarketów i dyskontów (Tesco, Carrefour, E.Leclerc, Media Markt, Castorama, Leroy Merlin, Makro Cash and Carry, Biedronka, Lidl, Aldi, Polomarket, Netto, Kaufland, Piotr i Paweł, Aldi, Dino, PSS Społem Kalisz) oraz galerie handlowe (Amber, Kalisz, Tęcza).

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Kalisza wynosiły 436,44 mln zł, a dochody budżetu 462,35 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu na koniec 2013 r. wynosiło 161,6 mln zł, co stanowiło 34,94% wysokości wyykonywanych dochodów.

Architektura

W czasach Królestwa Polskiego w Kaliszu działali m.in. Sylwester Szpilowski i Franciszek Reinstein, według projektów których wzniesiono szereg monumentalnych budowli o surowych formach klasycystycznych.

Transport Transport kolejowy

1 stycznia 1903 uruchomiono 2-torowy odcinek Kolei Warszawsko-Kaliskiej o długości 111,5 km łączący Łódź Kaliską z Kaliszem. W latach 1965–1975 dokonano elektryfikacji tego odcinka. Obecnie stanowi on część linii kolejowej nr 14 Łódź Kaliska–Forst.

Obecnie istnieją 3 czynne stacje i przystanki kolejowe: Kalisz, Kalisz Szczypiorno, Kalisz Winiary.

W Kaliszu rozpoczynał się odcinek Kaliskiej Kolei Dojazdowej Kalisz Wąskotorowy–Turek (prześwit: 750 mm, linia: 1-torowa, zbudowana: 1914-1917, długość: 56,7 km). W lipcu 1991 został zamknięty dla ruchu pasażerskiego, a ruch towarowy odbywa się jedynie na 45,3 km odcinku Żelazków-Turek (ruch wznowiono w czerwcu 2002).

Dawniej ruch towarowy odbywał się na 2,5 km linii Kalisz Winiary – Winiary Fabryka przechodzącej przez Las Winiarski do fabryki Winiary-Nestlé. Obecnie linia ta jest nieprzejezdna.

11 grudnia 2005 uruchomiono połączenie szynobusowe na trasie Kalisz–Leszno.

Istnieją plany budowy linii szybkiej kolei łączącej Warszawę z Wrocławiem i Poznaniem, która miałaby przebiegać w pobliżu Kalisza (linia Y). Pierwszy etap budowy miał rozpocząć się w 2007 i połączyć stolicę Wrocław z Kaliszem. Kolejny etap szybkiej kolei miał połączyć Kalisz z Łodzią. Na zachód od miasta znalazłoby się także rozwidlenie linii w kierunku Poznania i Wrocławia. Według jednego z wariantów planu nowej linii dworzec szybkiej kolei znalazłby się w północnej części miasta i nosiła nazwę Kalisz Północ. W ten sposób podróż z tej stacji do Wrocławia trwałaby ok. 50 minut, a do Warszawy ok. 90 minut. Po 2011 roku plan budowy linii kolejowych dużych prędkości odłożono na bliżej nieokreśloną przyszłość.

W Kaliszu ma siedzibę Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych (zał. 2001), które jest zarządcą kilku kolei dojazdowych w Polsce.

Transport drogowy

W Kaliszu krzyżują się drogi krajowe:

  • 12 Łęknica – Głogów – Leszno – Kalisz – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Dorohusk
  • 25 Bobolice – Bydgoszcz – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica

oraz drogi wojewódzkie:

  • 442 Września – Kalisz
  • 450 Kalisz – Wieruszów – Opatów
  • 470 Kościelec – Turek – Kalisz

Na dzień 17 kwietnia 2014 Kalisz posiadał 593 ulice i place oraz 312 km dróg. W mieście znajduje się 1 dworzec autobusowy.

Obwodnice

Pierwszy odcinek miejskiej obwodnicy Kalisza (Trasy Stanczukowskiego) powstał w latach 1992-1995. Kolejne odcinki powstały w latach 1998-2000 i 2004, kiedy to nadano jej nazwę Zachodnia Obwodnica. 16 września 2005 r. otwarto I odcinek śródmiejskiej obwodnicy Kalisza – Szlaku Bursztynowego. W planach jest realizacja kolejnego etapu Trasy Stanczukowskiego, jak i wybudowanie nowej zachodniej obwodnicy Kalisza.

  • 2004 – połączenie ulicy Majkowskiej i Godebskiego poprzez wybudowanie III odcinka Trasy Stanczukowskiego i nadanie jej nazwy Zachodnia Obwodnica.
  • 16 września 2005 – otwarcie pierwszego odcinka Szlaku Bursztynowego łączącego ulice Łódzką i Częstochowską, która ułatwia przejazd kierowcom np. z Czaszek do Winiar bez potrzeby przebijania się przez zatłoczone Śródmieście.
  • grudzień 2005 – zakończenie budowy małej obwodnicy w dzielnicy Dobrzec (ulica Armii Krajowej) umożliwiającej łatwiejszy dojazd do nowej hali sportowo-widowiskowej Kalisz Arena.
  • 12 lutego 2007 – 14 września 2009 – budowa obwodnicy Nowych Skalmierzyc od wiaduktu w Skalmierzycach do Dobrzeca z węzłem z aleją Wojska Polskiego. Dzięki temu całkowicie odciążone zostały Nowe Skalmierzyce i ul. Wrocławska w Kaliszu. Koszt inwestycji to 120 mln złotych.
  • grudzień 2009 – 13 listopada 2010 – budowa drugiego odcinka Szlaku Bursztynowego od ulicy Częstochowskiej do Górnośląskiej. Budowa skrzyżowania z ulicą Górnośląską zaczęła się już w listopadzie 2007, a z ulicą Dworcową w czerwcu 2008.
  • po 2012 – budowa I odcinka drugiej zachodniej obwodnicy Kalisza od węzła obwodnicy Nowych Skalmierzyc z aleją Wojska Polskiego do ulicy Poznańskiej poprzez ul. Dobrzecką.
  •  ? – budowa IV odcinka Trasy Stanczukowskiego od ulicy Godebskiego poprzez ulicę Stawiszyńską, aleję Sikorskiego, ulice Warszawską i Braci Niemojowskich aż do skrzyżowania ulicy Łódzkiej ze Szlakiem Bursztynowym.

Więcej: Trasa Stanczukowskiego, Szlak Bursztynowy, zachodnia obwodnica Kalisza

Transport zbiorowy

Konieczność budowy tramwaju elektrycznego w Kaliszu pojawiła się w 1902 po wybudowaniu Kolei Warszawsko-Kaliskiej i gwałtownej rozbudowie miasta w kierunku dworca kolejowego. Rozpoczęte w 1912 prace projektowe zostały przerwane w 1914 w wyniku zburzenia i wyludnienia miasta w czasie I wojny światowej.

W dwudziestoleciu międzywojennym linie autobusowe łączyły Śródmieście i dworzec kolejowy. Podobnie jak przed I wojną światową plan budowy tramwaju elektrycznego w mieście nie został zrealizowany.

Po zakończeniu II wojny światowej komunikację miejską uruchomiono ponownie 29 maja 1945. W 1957 Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne obsługiwało 11 linii autobusowych, w 1980 Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej obsługiwało 29 linii, w 1992 Miejski Zakład Komunikacyjny obsługiwał 32 linie, w tym dwie nocne (101, 102).

W 1994 Miejski Zakład Komunikacyjny przekształcono w Kaliskie Linie Autobusowe.

Obecnie w mieście i na obszarze zespołu miejskiego Kaliskie Linie Autobusowe obsługują 26 linii, w tym linie podmiejskie do Nowych Skalmierzyc, Opatówka i Ostrowa Wielkopolskiego (linię przyspieszoną M obsługuje MZK Ostrów Wlkp.) oraz jedną linię nocną (linia numer 10). W marcu 2009 Pleszewskie Linie Autobusowe uruchomiły linię A łączącą Kalisz i Pleszew.

Transport lotniczy

Najbliższe porty lotnicze to (po ok. 120 km od Kalisza): Łódź-Lublinek (międzynarodowy), Wrocław-Strachowice (międzynarodowy) i Poznań-Ławica (międzynarodowy). Kalisz miałby się także znajdować w obszarze oddziaływania przyszłego lotniska międzynarodowego Łódź-Łask. Spośród lotnisk regionalnych komunikację zapewnia, znajdujące się w Michałkowie pod Ostrowem Wielkopolskim, lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Kalisz partycypuje w kosztach rozbudowy ostrowskiego lotniska w ramach Fundacji Rozwoju Lotniska Wielkopolska Południowa.

W 1993 zostało otwarte sanitarne lądowisko przy ul. Poznańskiej.

Infrastruktura Infrastruktura techniczna

Na odcinku jednokierunkowym ulicy Kościuszki od grudnia 2008 działa pierwsze w Polsce i w mieście europejskim oświetlenie oparte na technologii LED. Dzięki temu systemowi zużycie energii elektrycznej może zmniejszyć się aż o 70%. Jest on także przyjazny dla środowiska, gdyż diody LED nie zawierają szkodliwych substancji takich jak rtęć i ołów.

Bezpieczeństwo

W Kaliszu znajduje się miejska komenda Policji i Państwowej Straży Pożarnej oraz kilka jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej. Miasto posiada również Straż Miejską i placówkę Straży Granicznej.

Opieka zdrowotna
  • Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu (ul. Poznańska i ul. Toruńska)
  • Wielkopolskie Centrum Onkologii, oddział w Kaliszu (w budowie)
  • Prywatny Szpital (ul. Częstochowska)
  • Wojewódzki Zakład Opieki Psychiatrycznej w Sokołówce
  • Wojewódzki Specjalistyczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Chorób Płuc i Gruźlicy w Wolicy
  • Poliklinika MSWiA w Kaliszu
  • Pogotowie Ratunkowe w Kaliszu
  • Stacja Transportu i Ratownictwa Medycznego Bobomed w Kaliszu
  • Kaliska Agencja Medyczna
Oświata

Przedszkola:

  • 28 publicznych państwowych przedszkoli
  • Przedszkole Integracyjne Sióstr Felicjanek
  • Publiczne Przedszkole Sióstr Nazaretanek

Szkoły podstawowe:

  • 28 państwowych publicznych szkół podstawowych
  • Szkoła Podstawowa Specjalna dla Dzieci Słabo Słyszących i Niesłyszących
  • Szkoła Podstawowa Niepubliczna m.in. Szkoła Podstawowa Sióstr Nazaretanek

Gimnazja:

  • 14 publicznych gimnazjów prowadzonych przez Miasto Kalisz (w tym najnowocześniejsze Gimnazjum w Wielkopolsce).
  • Gimnazjum Specjalne dla Dzieci Słabo Słyszących i Niesłyszących
  • Gimnazjum niepubliczne KSO Edukator
  • Gimnazja niepubliczne m.in. Gimnazjum Sióstr Nazaretanek

Szkoły ponadgimnazjalne i placówki oświatowe:

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki
  • III Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika
  • IV Liceum Ogólnokształcące im. Ignacego Jana Paderewskiego (Widok)
  • V Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego (Piskorzewie)
  • VI Liceum Ogólnokształcące im. św. Jana Bosko (Tyniec)
  • VII Liceum Ogólnokształcące Szkoła Mistrzostwa Sportowego
  • Liceum Ogólnokształcące Sióstr Nazaretanek
  • Liceum Plastyczne
  • Zespół Szkół Ekonomicznych
  • Zespół Szkół Włókienniczych
  • Zespół Szkół Techniczno-Elektronicznych
  • Zespół Szkół Budowlanych
  • Zespół Szkół Samochodowych
  • Technikum Budowy Fortepianów
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego
  • Centrum Kształcenia Praktycznego
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Ośrodku Dokształcania Zawodowego
  • Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych
  • Zespół Szkół Techniczno-Elektronicznych
  • Medyczne Studium Zawodowe im. Marii Skłodowskiej Curie
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 1
  • Zespół Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich
  • warsztaty gastronomiczne
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3
  • Zespół Szkół (Tyniec)
  • Zakład Doskonalenia Zawodowego
  • Specjalny Ośrodek Wychowawczy im św. Alojzego Orione

Szkoły wyższe:

  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu
  • Wydział Pedagogiczno-Artystyczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Kaliszu
  • Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Punkt Informacyjno-Rekrutacyjny w Kaliszu
  • Wyższa Szkoła Finansów i Informatyki im. prof. Janusza Chechlińskiego w Łodzi, Wydział Ekonomii w Kaliszu
  • Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Ośrodek Studiów Zamiejscowych w Kaliszu
  • Politechnika Poznańska, filia w Kaliszu
  • Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu (wyższa szkoła oficerska)
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Kaliszu
  • Państwowe Pomaturalne Studium Kształcenia Animatorów Kultury w Kaliszu
  • Studium Doskonalenia Menadżerów Oświaty w Kaliszu
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Kaliszu
Kultura

Kalisz stanowi drugi po Poznaniu ośrodek kulturalny w województwie wielkopolskim. Znajdują się tutaj m.in. Filharmonia Kaliska, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, Teatr Tańca Współczesnego, Centrum Kultury i Sztuki, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka, Galeria Sztuki im. Jana Tarasina, wiele galerii, Rezerwat Archeologiczny Zawodzie oraz trzy kina (Centrum 3D, 5-cio salowy multipleks Cinema 3D oraz 7-salowe kino sieci Helios).

W mieście co roku odbywa się wiele festiwali i imprez kulturalnych m.in. Kaliskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych, Ogólnopolski Festiwal Zespołów Muzyki Dawnej „Schola Cantorum”, Międzynarodowy Festiwal „Chopin w barwach jesieni”, Festiwal Muzyczny im. Pawła Bergera, Multi Art Festiwal.

W 1967 w Kaliszu nakręcono film fabularny Piękny był pogrzeb, ludzie płakali w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego.

Media
  • Telewizja:
    • UPC
    • Amazing TV (dawniej TELETOP Kalisz)
    • Multimedia Polska SA, Ogólnopolskie Biuro w Kaliszu
    • Kalisz TV
  • Prasa:
    • Życie Kalisza
    • „Ziemia Kaliska” (ukazuje się w piątki razem z dziennikiem Polska Głos Wielkopolski)
    • 7 Dni Kalisza
    • Nowe Fakty Kaliskie
    • Kalisia Nowa
    • Przegląd Kaliski
    • Polska Głos Wielkopolski (oddział w Kaliszu)
    • Gazeta Wyborcza (oddział w Poznaniu)
    • Polska Agencja Prasowa (oddział w Kaliszu)
    • Nasz Rynek (bezpłatna)
    • Telewizja. Pismo powiatów kaliskiego i ostrowskiego (bezpłatna)
    • Coffee News (bezpłatna)
    • Express Kaliski (bezpłatna)
  • Radio:
    • Radio Centrum (106,4 MHz)
    • Polskie Radio Radio Merkury O/Kalisz (91,1 MHz)
    • Diecezjalne Radio Rodzina (103,1 MHz)
    • Radio Eska Kalisz/Ostrów (101,1 MHz)
  • Portale internetowe:
    • kalisz.naszemiasto.pl
    • Calisia.pl
    • Dziennik Wielkopolski (d-w.pl)
    • ecentrum.pl
    • rc.fm
    • kalisz.pl
    • wkaliszu.pl
Sport

Pierwsze towarzystwa sportowe powstawały w Kaliszu już pod koniec XIX w., w 1892 założono Kaliskie Towarzystwo Cyklistów, a w 1894 Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie. Od nazwy dzielnicy Szczypiorno pochodzi druga nazwa piłki ręcznej: szczypiorniak.

W 2011 w hali Kalisz Arena rozegrano 18. mecz Gwiazd Polskiej Ligi Koszykówki.

W Kaliszu miał siedzibę Polski Związek Snookera i Bilarda Angielskiego

  • Siatkówka:
    • Winiary Kalisz – SSK Calisia Kalisz (siatkówka kobiet – zdobywczynie Pucharu Polski w sezonie 2006/07, Mistrzostwa Polski i Superpucharu w tym samym sezonie)
    • MKS Kalisz (siatkówka mężczyzn) (II liga)
    • MUKS Amber Kalisz (siatkówka kobiet – kadetki, młodziczki, juniorki)
    • UKS Augustynki Kalisz (siatkówka kobiet – kadetki, młodziczki)
    • MUKS Tornado Kalisz (siatkówka mężczyzn – młodziki, kadeci)
    • KPS Calisia Kalisz (siatkówka mężczyzn - młodziki, kadeci)
    • AZS PWSZ Kalisz (zespół akademicki)
  • Piłka nożna:
    • Calisia Kalisz
    • Prosna Kalisz
    • KKS 1925 Kalisz
    • KUKS Kaliszanin
    • Pierwsza Liga Halowa TPNP
    • Druga Liga Halowa TPNP
  • Koszykówka: AZS PWSZ OSRiR Kalisz (II liga)
  • Piłka ręczna:
    • MKS PWSZ "Szczypiorno" Kalisz (od sezonu 2012/13 I liga)
    • UKS Nike Kalisz
  • Sporty walki:
    • Arkadia Kalisz (Muay Thai – drużynowy Mistrz Polski)
    • Sensei Kalisz (judo)
    • ZPM Poprawa (kick boxing)
    • Prosna Kalisz (boks)
    • Kyokushinkan Kalisz (karate)
  • Lekkoatletyka:
    • MKS Calisia Kalisz
    • UKS 12 Kalisz
  • Pływanie:
    • Delfin Kalisz
    • UKS 9 Kalisz
  • Golf: Pierwszy Kaliski Klub Golfowy
  • Kolarstwo:
    • Kaliskie Towarzystwo Kolarskie (KTK)
    • Uczniowski Klub Sportowy Majkowska Dwójka
  • Wioślarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
  • Kajakarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
  • Canoe Polo (Kajak Polo):
    • Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
  • Tenis: Kaliskie Towarzystwo Tenisowe (KTT)
  • Alpamayo (wspinaczka górska)
  • KSS Bursztyn Kalisz (strzelectwo sportowe)
  • Yacht Klub Polski Kalisz
  • KTSz-W Kalisz- Kaliskie Towarzystwo Szachowo-Warcabowe Kalisz
Obiekty sportowe
  • Hala Sportowo-Widowiskowa „Kalisz Arena” (dawniej: „Winiary Arena”) na Dobrzecu (3200 miejsc siedzących)
  • Hala Sportowo-Widowiskowa przy ul. Łódzkiej 29 (1000 miejsc siedzących)
  • Hala Sportowa przy ul. Łódzkiej 19 (600 miejsc siedzących)
  • Hala Lekkoatletyczna przy ul. Łódzkiej
  • Stadion Miejski – Wał Matejki
  • Stadion OSRiR
  • Stadion Calisia
  • Stadion Prosna
  • Tor kolarski
  • Tor saneczkowy na Majkowie
  • Przystań wioślarska
  • Korty tenisowe w Parku Przyjaźni
  • Korty tenisowe na Majkowie
  • Korty tenisowe Kaliskiego Towarzystwa Tenisowego przy ul. Łódzkiej 19
  • Kaliski Park Wodny – Aquapark.
  • Kryta pływalnia Delfin
  • Kryta pływalnia przy ul. Łódzkiej
  • Boiska do siatkówki plażowej
  • Kryte lodowisko / rolkowisko
  • Strzelnica pneumatyczna
  • Strzelnica kulowa
  • Cztery boiska piłkarskie ze sztuczną murawą
  • Street Ball
  • Pole golfowe na Winiarach
  • Ośrodek Wypoczynkowy Szałe (zalew – kąpielisko strzeżone – 170 ha)
  • Ścianka wspinaczkowa " Blokoblisko"
Wspólnoty religijne

Kalisz jest siedzibą kurii katolickiej diecezji kaliskiej (1992). Miasto obejmują dwa dekanaty: Kalisz I i Kalisz II.

W latach 1818–1925 Kalisz był stolicą diecezji kujawsko-kaliskiej; ingres pierwszego biskupa kaliskiego Andrzeja Wołłowicza do kościoła św. Mikołaja Biskupa w Kaliszu odbył się 4 lipca 1819. Diecezja kujawsko-kaliska obejmowała obszar województwa kaliskiego i obwód kujawski województwa mazowieckiego i była największą diecezją Królestwa Polskiego.

Pierwsze seminarium duchowne w Kaliszu (dla archidiecezji gnieźnieńskiej) założono w 1583 z fundacji prymasa Stanisława Karnkowskiego; w 1621 zostało przeniesione do Gniezna. W 1993 założono Wyższe Seminarium Duchowne.

Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kaliszu jest narodowym sanktuarium św. Józefa z Nazaretu. Znajduje się tam obraz Świętej Rodziny, przed którym w 1997 modlił się Jan Paweł II. Co roku świątynię odwiedza około 200 tysięcy pielgrzymów, głównie rzemieślników.

Liczba pielgrzymów odwiedzających Kalisz w ciągu roku stawia miasto na wysokiej pozycji miast pielgrzymkowych, zaraz za m.in. Częstochową, Licheniem czy Krakowem.

W Kaliszu znajduje się 19 kościołów katolickich, 1 prawosławny (parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła), 5 protestanckich, 3 Sale Królestwa Świadków Jehowy, 1 Buddyjski Ośrodek Medytacyjny i 1 wspólnota muzułmańska.

Od 1988 r. w mieście istnieje klasztor Ubogich Sióstr Świętej Klary.

Współpraca międzynarodowa Miasta partnerskie
  • Erfurt (1984)
  • Hamm (1991)
  • Hautmont (1958)
  • Heerhugowaard (1992)
  • Kamieniec Podolski (1993)
  • La Louvière (1998)
  • Martin (1996)
  • Preston (1989)
Miasta zaprzyjaźnione
  • Adria
  • Mińsk – rejon Fruzeński
  • Southampton
  • Szentendre
  • Tongeren
Ludzie związani z Kaliszem

W Kaliszu urodził się drugi prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski.

Honorowi Obywatele Miasta Kalisza
  • Stanisław Wojciechowski – prezydent RP (1923)
  • Józef Piłsudski – marszałek Polski (1927)
  • Theodor Meron – amerykański prawnik, sędzia, profesor prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Nowojorskim, został wybrany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na sędziego Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ICTY) i Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy (ICTR) w kadencji 2001–2005 (1930)
  • Maria Dąbrowska – pisarka (1960)
  • Tadeusz Kulisiewicz – artysta grafik (1960)
  • Józef Garliński – profesor (1994)
  • Józef Nowacki – profesor, chemik (1995)
  • Jan Winczakiewicz – artysta malarz (1995)
  • Stefan Soboniewski – starosta kaliski (1996)
  • Jan Paweł II – papież (1997)
  • Henryk Jedwab – uczestnik bitwy pod Monte Cassino (1999)
  • Jan Ptaszyn Wróblewski – jazzman (1999)
  • Krzysztof Grzymski – profesor, archeolog (2000)
  • Lucjan Andrzejczak – ksiądz (2001)
  • Stefan Dzierżek – ksiądz (2003)
  • Christopher Hill – ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (2003)
  • Szewach Weiss – ambasador Izraela w Polsce (2003)
  • Stanisław Napierała – ksiądz, biskup diecezji kaliskiej (2004)
  • Stanisław Iwankiewicz – profesor, lekarz otolaryngolog, pionier mikrochirurgii ucha i krtani (2005)
  • Wanda Wiłkomirska – profesor, skrzypaczka (2006)
  • Władysław Kościelniak – artysta grafik, dokumentalista historii i architektury Kalisza (2006)
  • Bogusław Śliwa – polski prawnik, działacz opozycyjny, autor Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej (2007)
  • Izabella Cywińska – reżyser teatralny i filmowy, krytyk filmowy (2008)
  • Jerzy Rubiński – profesor, dziekan Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (2008)
  • Czesław Glinkowski (pośmiertnie) – pierwszy rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu (2009)
  • Antoni Pietkiewicz – polityk, były wojewoda kaliski i mazowiecki (2009)
  • Iwona Dąbrowska i Krzysztof Dąbrowski (pośmiertnie) – archeolodzy (2010)
  • Edward Wende (pośmiertnie) – prawnik, sędzia Trybunału Stanu (2010)
  • Tadeusz Pisarski (pośmiertnie) – organizator Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Kaliszu, kierownik Instytutu Położnictwa i Pielęgniarstwa (2011)
  • Kazimierz Kościelny (pośmiertnie) (2013)
  • Mieczysław Voit – aktor
  • Bronisław Komorowski – prezydent RP (2014)
Linki zewnętrzne
  • Kalisz w katalogu Open Directory Project
  • Kalisz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  • Dawny Kalisz
~wikipedia

Klucze (32-310)

2 miejscowości w Polsce:

  • Klucze - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
  • Klucze - wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Klucze
~wikipedia
Serdecznie polecamy: